Dhoma amerikane e Tregtisë në Shqipëri ka kërkuar dje reflektim nga qeveria për sjelljen e saj ndaj biznesit dhe zbatim të menjëhershëm prej saj të vendimit të Gjykatës Kushtetuese për ligjin e gjobave. Presidenti i Dhomës amerikane të Tregtisë, Philip Bay, tha dje se qeveria duhet t’i japë zgjidhje përfundimtare një problemi që e ka vënë biznesin përballë qeverisë prej më se një viti. “Ne, - tha z. Bay, - besojmë që qeveria dhe Komisioni i Ekonomisë do të reflektojnë këtë vendim të gjykatës në projektligjin e ri që do të shkojë në parlament në lidhje me procedurat tatimore. Dhoma amerikane e Tregtisë, së bashku me shoqata të tjera të biznesit në Shqipëri, e vlerësoi të domosdoshëm dhe të drejtë vendimin e Gjykatës Kushtetuese dhe e cilësoi atë një fitore të gjithë ekonomisë shqiptare, jo vetëm të biznesit. Presidenti i Dhomës amerikane të Tregtisë në Shqipëri, tha se, “ne pretendojmë që zgjidhje të tilla të vijnë nga tryeza të përbashkëta me qeverinë dhe jo nëpërmejt rrugës së gjykatës.”

Gjykata Kushtetuese vendosi të hënën shfuqizimin si të papajtueshëm me Kushtetutën e Shqipërisë pikën 2 të nenit 3 të ligjit “Për procedurat tatimore”, sipas të cilit, tatimpaguesit para se të paraqiten për shqyrtim gjyqësor janë të detyruar të paguajnë 15 për qind të çdo gjobe dhe interesi. Por, ky nen i shfuqizuar nga Kushtetuesja është vetëm një pikë e asaj që kanë kërkuar bizneset për t’u ndryshuar në projektligjin “Për procedurat tatimore”. Lobingu i biznesit i ka denoncuar publikisht ndryshimet në procedurat tatimore, si shkelje të parimeve themelore të së drejtës. Dhoma amerikane e Tregtisë, e cila përfaqëson interesat e një numri të konsiderueshëm kompanish vendase e të huaja, denoncoi para pak ditësh publikisht ndryshimet në procedurat tatimore që qeveria ka dërguar në Kuvend për miratim, si antikushtetuese. Ligji i procedurave tatimore, në të vërtetë, ka një vit që e ka shndërruar raportin qeveri-biznes në një betejë të parprerë publike dhe gjyqësore, e cila, me sa duket, përfundoi me humbjen e qeverisë. Fondi Monetar Ndërkombëtar e mbështeti vendimin e Gjykatës Kushtetuese. USAID doli haptas kundër ligjit për procedura tatimore, megjithatë, qeveria u tregua e patundshme në pozicionin e saj.

Biznesi: Tatimorët nuk mund të jenë prokurorë

Dhoma amerikane e Tregtisë e ka kritikuar ashpër ligjin për procedurat tatimore, pasi i jep administratës së tatimeve të drejtat e gjyqtarëve dhe të oficerëve të policisë gjyqësore. “Ne e vlerësojmë antikushtetues nenin 101 të këtij projektligji, i cili i lejon organet tatimore të thërrasin me detyrim çdo person, të detyrohet për t’u paraqitur, të detyrohet për të dëshmuar, aq më tepër të detyrohet për të bërë ekspertizë, etj., në zyrat e organeve tatimore. Për më tepër, ky ligj lejon të thirren për të dëshmuar mbi të dhënat e një tatimpaguesi persona të cilët nuk kanë autorizimin e shoqërisë”, - ka deklarauar Dhoma amerikane e Tregtisë pak kohë më parë, pasi kishte tentuar më kot të negocionte jopublikisht me qeverinë, me mendimin se do të gjenin zgjidhje. “Pavarësisht nga angazhimi konstant dhe prezantimi i komenteve dhe sugjerimeve në të gjitha tryezat ku ajo është ftuar, Dhoma amerikane e Tregtisë shpreh shqetësimin e thellë për mungesën e reflektimit të argumenteve të dhëna në draftet e projektligjit”, - deklaruan zyrtarë të dhomës në një konferencë për shtyp të disa ditëve më parë. Biznesi i konsideron ndryshimet ligjore të propozuara si “cenimin real apo potencial të disa parimeve dhe institucioneve themelore të së drejtës së pronës dhe të njeriut në përgjithësi, si dhe në dëm të lirisë së tregut, me trajtimin e aktivitetit privat sikur të ishte publik.” Kjo është deklarata më e ashpër e bërë ndonjëherë nga Dhoma amerikane e Tregtisë, e cila zakonisht përdor gjuhë shumë diplomatike, ku edhe më herët ka qenë në gjendje të negociojë me qeverinë, pa patur nevojë t’i shpallë luftë.

Dhoma amerikane: Ligji ngatërron sekuestrimin me konfiskimin e mallit

Teorikisht, Shqipëria është një vend i tregut të lirë, ku marrëdhëniet ekonomike vetërregullohen, ku çmimet përcaktohen nga tregu, etj. Ligji i ri i kthen tatimet në institucion hetimor, me fuqi ligjore për të thirrur njerëz për t’u marrë në pyetje, qofshin edhe punonjës të thjeshtë kompanie apo njerëz të paautorizuar për të folur nga kompanitë nën hetim. Ndryshimet iu japin të drejtë tatimeve të sekuestrojnë llogaritë bankare të tatimpaguesve pa një vendim gjykate dhe jo vetëm të biznesit, por edhe llogaritë personale të pronarit apo ortakëve të biznesit, llogari që mund të mos kenë fare të bëjnë me biznesin nën kontroll. Sipas studiove ligjore me të cilat është konsultuar Dhoma amerikane e Tregtisë, ku hyjnë disa nga studiot më me emër në Shqipëri, ndryshimet e propozuara ngatërrojnë termin “konfiskim” me termin “sekuestrim”, duke iu dhënë atributet e konfiskimit rasteve të sekuestrimit. Sekuestrimi është bllokimi i përkohshëm i një objekti nën pronësinë e dikujt që gjendet nën proces shqyrtimi të të qenit debitor. Konfiskimi është zhveshja përfundimtare e cilësive të pronarit nga një send për llogari të kreditorit.

“Në projektligj nuk është plotësisht i qartë termi juridik “sekuestrim” apo “konfiskim”, pasi rëndom në projektligj përdoret termi “sekuestrim”, por nga sa shtjellohen më tej veprimet që ndërmerren nga Administrata Tatimore, lë të kuptosh që është konfiskim", - shprehet Dhoma amerikane e Tregtisë. Roli i konfiskuesit, sipas ndryshimeve ligjore, i është dhënë drejtorit rajonal të tatimeve. Drejtori, pas këtyre ndryshimeve, kthehet në një njeri të plotfuqishëm. Për më tepër, personi përgjegjës për sekuestrimet në formë konfiskimi, “drejtori rajonal”, nuk njihet sot për sot si term në legjislacionin shqiptar, nuk dihet shtrirja territoriale e autoritetit të tyre, pra është një post që mund të krijohet në të ardhmen, me akt nënligjor. Në këtë rast, qeveria merr rolin e policit, hetuesit, gjykatës dhe zyrës përmbarimore njëkohësisht.

Biznesit iu paraqit një projekt tjetër nga ai që shkoi në parlament

Përveç aspekteve antikushtetuese, Dhoma Amerikane e Tregtisë ankohet edhe për faktin se varianti i ndryshimeve ligjore i dërguar në Kuvend, duket se përmban klauzola shtesë që nuk iu paraqitën fare për diskutim qarqeve të interesuara. “Vlen të veçojmë që drafti i fundit i ligjit për procedurat tatimore i dërguar nga qeveria në Komisionin e Ekonomisë mbart ndryshime për të cilat organizmat e biznesit nuk u vunë në dijeni. Theksojmë një nga çështjet më problematike të këtij projektligji, kalimin e përgjegjësive tatimore nga kompania tek ortaku, aksioneri apo administratori. Fatkeqësisht, ky koncept sapo u miratua nga parlamenti shqiptar, në ligjin mbi shoqëritë tregtare. Biznesi e kundërshton me forcë këtë pikë, që është në kundërshtim të plotë me ligjin aktual për shoqëritë tregtare dhe në përgjithësi me parimet mbi të cilat ngrihet një shoqëri tregtare”, - thuhet në deklaratën e dhomës.