Jo mė boēe opiumi nėpėr ara, tani leverdis mė shumė gruri
15.05.2008 19:22 Bota - Burimi: SHQIP Bota
Ēmimi ėshtė trefishuar, nga 157 nė 500 dollarė pėr tonė, ndėrsa ai i heroinės ėshtė nė rėnie tė shpejtė kudo. Mė shumė se sa programet dhe fushatat e Kombeve tė Bashkuara, mė shumė se ndėrhyrjet e ushtrisė pėr rrėnimin e fushave tė pafundme me opium, ėshtė vetė tregu global qė do tė frenojė, pėr tė parėn herė nė shumė vite, pėrhapjen vdekjeprurėse tė boēeve me ngjyrė tė kuqe, nė Afganistan. Pėr tė qenė mė tė saktė, tregu i drithėrave, ēmimet e tė cilave gjatė muajve tė fundit janė ngritur nė qiell, ka provokuar edhe revolta, destabilitet, kundėrshti politike e madje edhe shumė uri nė tė gjithė botėn. Por, Afganistani ėshtė njė botė mė vetė. Pėr shtetin qė nė 2007-n ka prodhuar 93 pėr qind tė opiumit tė globit (8400 tonė, thuajse dy herė mė shumė se sa kėrkesa globale) drithi i shtrenjtė po rezulton tė ketė efekte pozitive. Nėse deri vitin e shkuar njė fushė e kultivuar me boēe opiumi siguronte tetė herė mė shumė para se njė arė e mbjellė me drithė, sot pozicionet po ndėrrohen. Kjo pėr shkak se ēmimi i grurit ėshtė trefishuar ndėrsa ai i heroinės po njeh rėnie tė shpejtė kudo. "Mesatarisht, ka deklaruar disa ditė mė parė ministri i Bujqėsisė i Afganistanit, sot, njė hektar me boēe siguron 800 dollarė, ndėrsa njė hektar me grurė, 350 dollarė. Por, kjo mospėrputhje fitimesh mund tė reduktohet nė zero me rritjen e prodhimit, me mė shumė tė korra e me mė shumė programe mbėshtetėse". Diēka po ndryshon, pretendon Tekeste Tekie, pėrgjegjės i Organizatės Botėrore tė Bujqėsisė, FAO, nė Kabul: "Efektet e kėsaj situate tė re tė krijuar janė tani tė dukshme", ka thėnė, "Nė provincėn Bamijan, pėr shembull, disa kultivues kanė filluar tė rezervojnė gjysmėn e tokės sė tyre pėr grurin dhe pjesėn tjetėr pėr opiumin". Por, realiteti nuk ėshtė kaq i thjeshtė. E nėse Tekie uron qė spostimi i opiumit nga gruri tė kontribuojė edhe nė zgjidhjen e krizės sė ushqimit nė Afganistan, ku 70 pėr qind e popullatės sot vuan nga uria apo kequshqimi", pengesat pėr tu kapėrcyer janė tė shumta. Vetė qeveria e Kabulit ka pohuar se "mund tė parashikohet deri nė 30 pėr qind rritje tė tokave tė kultivuara me drithė nė provincat si Kunduzi apo Banghlami, por nė ato tė dominuara nga talebanėt, njerėzit kanė frikė tė braktisin kultivimin e opiumit". Kėshtu, pak do tė ndryshojė nė Helmand, provincėn qė siguron edhe pjesėn mė tė madhe tė opiumit, plot 53 pėr qind tė totalit afgan apo gjysmėn e atij global. Rėnia e ēmimit tė opiumit dhe heroinės gjithsesi, ka gjetur kėto kohėt e fundit edhe njė zėvendėsues tjetėr efikas, kanabisin. Nė dukje, kanabisi sjell mė pak fitime se opiumi, por kostoja e prodhimit ėshtė mė pak dhe njeh vetėm rritje ēmimi nė tregjet botėrore. Pa harruar qė njė plan i vėrtetė pėr tė zhvilluar bujqėsinė afgane nuk ėshtė vėnė ende nė jetė. Pėr tė kaluar pa probleme nga opiumi te drithėrat, nė shkallė kombėtare, nevojiten mė shumė planifikime, infrastruktura, kapitale qė deri mė tani kanė shkuar tjetėr kund. E kėshtu, ndėrsa Irani, (vend fqinj dhe qė konsiderohet nga OKB-ja ndėr vendet mė serioze nė luftėn antidrogė) akuzonte NATO-n dhe Karzain se nuk po bėnin asgjė kundėr opiumit afgan, shpresat sot janė mbėshtetur te tregu botėror i lėndėve tė para. Ēmimi i drithėrave gjithnjė i lartė, i shoqėruar ndoshta edhe nga njė efekt tjetėr jo fort i pėlqyeshėm i globalizimit, ngrohja e planetit, ka dėmtuar seriozisht boēet afgane, kjo edhe pėr shkak tė ngricave tė pazakonta dhe shirave tė tejzgjatura.
lajme.parajsa.com
Komentoni artikullin
