-Si një nga njerëzit që merreni me filmin e animuar si e shikoni zhvillimin e tij?
Filmi i animuar ka pasur historinë e vet si i gjithë vendi në tranzicion. Nuk duhet të zgjatem shumë për fazat e tranzicionit që kaloi sepse janë larguar shumë krijues dhe kanë mbetur shumë pak nga ajo kohë. Megjithatë unë po të them se kanë ndryshuar konceptet për filmin. Nëse dikur ka qenë vetëm një Kinostudio që përkushtohesh dhe kishte një vëmendje të veçantë, sot në vendin tonë është një stimulim tjetër, është ndërtuar një mënyrë tjetër të të vepruari, janë organizuar shoqëri filmike që merren me filmin e animuar me projekte. Kemi QKK që dihet pak a shumë se si stimulohet filmi i animuar sot në Shqipëri dhe të gjitha këto kanë si filmi artistik, dokumentar, i animuar, kanë hyrë në strukturat e ekonomisë së tregut.

-Sa e gjen veten sot filmi në këto struktura që ju përmendët?
Mendoj se kjo gjë është në raport me prurjet dhe për këtë duhet të jemi realist. Në fillimet e veta ka pasur shumë prurje, mirëpo siç duket ka qenë dhe e trashëguar sepse akoma krijuesit me pasionin fillonin të sillnin prurje. Mirëpo sot në ekonominë e tregut të gjithë kanë nevojë imediate, mirëpo është edhe ana sociale që e detyrojnë krijuesin që deri diku të ketë dhe devijime artistike sepse tranzicioni këtë sjell. Kemi një brez që ikën dhe ai sjell një brez tjetër.

-Para disa ditësh u mblodh bordi artistik për filmin e animuar në QKK dhe nga gjashtë projekte u përzgjodh një dhe dy të tjerë për tu riparë për më vonë. Cili është mendimi juaj mbi prurjet e projekteve dhe mbi përzgjedhjet që bëri bordi?
Ishte i vetmi vit që prurjet ishin shumë të pakta. Nëse vitet e tjera kanë qenë 12 prurje në vit, sivjet ishin vetëm gjashtë prurje dhe kjo ishte për mua një katastrofë, por në këtë rast ne fituam disa prurje të tjera që ishin të rinjtë. Pra të vjetrit ishin vetëm 3 dhe 3 ishin të rinj dhe për mua kjo është sukses në film. Kjo tregon që ky vend ka një perspektivë për filmin e animuar në të ardhmen. Edhe ato kanë dobësitë e tyre, por ka një ndryshim midis brezit të krijuesve më me eksperiencë dhe brezit të të rinjve. Këta e shohin filmin e animuar me një koncept tjetër të cilët janë për tu lavdëruar në një kohë kur brezi i vjetër vazhdon akoma me traditën që të lë shumë për të dëshiruar, gjë të cilën sot bota e ka kapërcyer dhe e ka lënë pas. Këtu ndodhi dhe ajo që fitoi një projekt i një brezi më të vjetër që ishte i Shaqir Veselit dhe çuditërisht u lanë për përpunim, por që u quajtën shumë interesant dy projekte të të rinjve dhe pjesa tjetër nuk u pranua. Të vjen keq, por duhet ta pranojmë që të rinjtë duhen stimuluar, por kanë dhe nevojë sigurisht për rishikime nga ana teknike dhe profesionale që ata të rrisin konceptin e skenarit, por edhe të ngrihen nga ana profesionale si piktorë dhe si animatorë.

-Nga bordi artistik janë shprehur se projektet nuk u miratuan sepse nuk ishin prurje të mira. Si e gjykoni këtë?
Ajo që unë mendoj dhe përgjigja që i jap atyre është që gjithmonë është parë që këtë përvojë dhe këtë prurje shumë të mirë duhet ta jepnin krijuesit me përvojë. Dhe krijuesit e rinj automatikisht dalin.

-Sipas jush cilat ishin arsyet për mos miratimin e projekteve?
Për mua ata që merren me filmin e animuar nëse nuk ndryshojnë konceptet dhe të vijnë duke u përballur me prurjet e kohës, për mua janë të dështuar edhe teknikisht dhe nga ana e konceptit regjisorial në këtë gjini filmi. Mendoj se duhet parë ritmi, duhet parë nga ana e ndërtimit të fabulës, mënyrën e koncepteve regjisoriale dhe të gjitha këto janë të lidhura, pasi bota sot të shikon me sy tjetër.

-Në datën 7 prill u bë premiera e filmave shqiptarë dhe dihet se është bërë dhe një marrëveshje me kinemanë për tu rikthyer në traditë projektimi i filmit të animuar. Si ka qenë ecuria në kinema?
Në datën 7 prill për herë të parë pas 17 viteve bëhet premiera e filmit të animuar shqiptar që u bë për prurjet e këtij viti, por u prezantuan dhe të tjerë si prodhimi i shoqërisë filmike “Begaso” që ishte filmi dy autor i Artui Dautit. Në këtë rast ata u bënë dhe më tepër për një ballafaqim, pra nuk ishte vetëm për të parë prurjet dhe nivelin, por dhe një ballafaqim vlerash. Pra këta filma nuk morën rolin e një festivali, por më tepër morën rolin për të marrë përshtypjet e publikut mbi filmat që janë krijuar, pra autorët të dinë se ku janë. Kjo u bë me iniciativën e shoqërisë filmike “Maku”. Në këtë premierë të këtyre filmave u përcaktuan vlerat e tyre. Në të njëjtën kohë reagoi dhe tek bordi artistik në QKK që pati mundësinë të shikonte krijuesit e mirëfilltë që kanë vlera në vazhdim. Mendoj që kjo gjë nuk do të ngeli, por do të zhvillohet akoma më tej. Në këtë kohë një nga pikat që për mua ishte sukses ishte dhe një kontratë që ne bëmë me kinemanë, por në të njëjtën kohë ne patëm gabimin tonë. Kjo kishte të bënte me shfaqjen e filmave ku filmi i parë ishte “Divi dhe gjahtari” me standarde ndërkombëtare të realizmit dhe këtë e them pa frikë që është hera e parë që në Shqipëri një film i animuar arrin standarde të tilla ndërkombëtare, por në të njëjtën kohë duhej të ishte bërë dhe një përzgjedhje dhe këtu ishte gabimi jonë. Ata u ndërprenë se ne nuk bëmë një përzgjedhje dhe ne e munduam shumë lehtë se kujt publiku i adresoheshin ata. Në kinema publiku është kryesisht i ri, moshat e mëdha, dhe nuk janë publiku parashkollorë. Filmi i cili u ndërpre dhe publiku reagoi ishte filmi “Bishtprera” nga regjisori Gjin Varfri, por që nuk është absolutisht faji i nivelit, por problemi është se ky film i adresohej parashkollorëve dhe ne bëmë gabim që ia servirëm. Nëse para viteve ‘80-‘85 kur hyri dhe filmi autor si rrymë, para ’90 ishin 70 përqind filma për fëmijë dhe pjesa tjetër vinte filmi autor, pra kishte tjetër koncept. Ndërsa tani konceptet janë të ndryshme sepse filmi i animuar ka tendencën e një filmi artistik të mirëfilltë, pra atë të filmit autor që nuk është komercial, i cili i adresohet kryesisht një vepre arti, që ndërmerr atributet e një vepre arti dhe iu adresohet të rriturve sepse ka filozofinë, ka mesazhin etj, pra është për të rritur. Tani hyrja e filmit të animuar që rifilloi ishte me filmin “Tuneli” i Artur Dautit. Po ta shikojmë në anën racionale dhe të shikojmë se si është problemi duhet kuptuar një gjë që unë e them me dy fjalë që duhet të kemi dëshirë dhe dashamirësi. Shpresoj se ne do të arrijmë aty ku kemi qenë. Tradita ka humbur, 17 vjet filmi i animuar nuk është shfaqur. Është një brez i rritur që në Shqipëri prodhoheshin film atë animuar dhe kjo sjell që të ketë reagime mbi filmin e animuar në kinema. Në kinema për 17 vjet nuk janë shfaqur filma. Ne duhet të presim, të durojmë dhe të shpresojmë. Pra kjo është ajo që unë mendoj për filmin, që e ardhmja do të jetë më e mirë.

- Për herë të parë një prodhim shqiptar filmi “Divi dhe gjahtari” merr pjesë në festivalin e ndërkombëtar në Kaliforni. Ju si producent i tij çfarë mund të na thoni?
Kisha një ëndërr që ta bëja këtë film në parametra dhe standarde bashkëkohore, pra që filmi të jetë me një kolorit të jashtëzakonshëm. Në këtë aspekt ai arriti standarte bashkëkohore dhe këtë film unë e kam parë ndryshe dhe nga ana e konceptimit dhe pse është një fabul shumë e thjeshtë. Ai është bërë në një konceptim i filmit autor dhe merr pjesë në festivalet e Amerikës, gjë që është hera e parë që të shfaqet një film shqiptar dhe në Kaliforni ku është zemra e kinematografisë botërore.

-Cilat janë problemet që ndeshen sot në filmin e animuar shqiptar?
Problematika është një gjë që nuk mund ta përkufizosh. Koha vetë ka sjellë hapësira dhe me elektronikën secili mund të bëjë filma. Dyshimi më i madh është koncepti artistik. Realizmi i filmit është i lidhur dhe me ekonominë e tregut. Pra prodhimi i këtyre filmave duhet ta gjejë veten në treg.

-Sa filma prodhoheshin në Shqipëri para viteve ‘90?
Në Shqipëri prodhoheshin 3-4 filma në vit dhe kjo gjithmonë në varësi të buxhetit. Kjo ishte gjithmonë në varësi të prurjeve sepse QKK ka një politikë të veçantë që do të thotë nëse niveli i filmit është i mirë të gjitha projekte do të miratoheshin.