Edmond Zhulali: Sektori muzikor po punon si nė ish vatrat e kulturės
16.05.2008 19:52 Intervista - Burimi: SOT Intervista
-Keni qenė programues i stinės koncertore tė orkestrės sė RTSH nė vitin 2008. Jeni nė dijeni tė anulimit tė koncertit tė datės 23 maj nė festivalin Peēi Festival 08, ku organizatori ėshtė shprehur se ėshtė nėnshkruar njė kontratė?
Unė kam programuar stinėn koncertore tė orkestrės simfonike tė RTSH pėr vitin 2008 dhe nga sa ėshtė parė deri tani mendoj se ka qenė njė stinė tepėr e suksesshme sepse koncertet e radios kanė qenė dinjitoze mė vlera artistike tė cilat janė pėrcjell me dashuri tek publiku. Unė u njoha me anulimin e koncertit tė Aleksandėr Peēit nga shtypi dhe mė thėnė tė drejtėn mė erdhi keq sepse nuk ėshtė njė ngjarje e mirė anulimi i koncertit tė programuar. Historia e programit tė muzikės nė njė nga netėt e Peēi Festival 08 ėshtė e tillė ku Aleksandėr Peēi ka ardhur dhe ka kontaktuar me mua dhe mė ka sugjeruar qė ka njė ide tė ekspozimit tė veprave tė tij tė reja. Unė pranova pėr dy arsye, e para sepse muzika shqiptare ka nevojė pėr njė rikrijimtari tė re dhe ishte njė eveniment realizimi i koncertit tė pianos dhe arsyeja e dytė ishte se koncerti do tė drejtohej nga njė dirigjent anglez, pra ishte sėrish njė ballafaqim ndėrmjet vlerave tė artistėve shqiptarė dhe atyre tė huaj. Unė u njoha me anulimin e koncertit dhe qė tė jem i sinqertė dua qė tė dėgjoj tė dyja palėt dhe tė jap opinionin tim, por anulimi i koncertit nuk mė duket i mirė nėse ėshtė pėr arsye profesionale siē thotė Peēi, pasi nėse ėshtė ky arsyetim kjo e ul dinjitetin e orkestrės nga ana profesionale nėse ata janė tėrhequr, por unė nuk mund tė gjykoj dhe nuk mund tė marr 100 pėrqind kėtė arsyetim pa dėgjuar dhe fjalėt e kolegėve tė mi tė orkestrės. Unė tentova tė flas dhe me drejtoreshėn e radios, por Zamira ndodhet nė Beograd pėr zhvillimin e Eurosongut. Kontrata ėshtė nėnshkruar nga drejtoresha pasi unė jam larguar nga RTSH. Duhet qė tė dėgjoj dhe opinionin e drejtoreshės qė tė jap njė gjykim mė tė saktė, por pėr mendimin tim nuk mė duket diēka normale dhe e mirė anulimi i koncertit.
-Kompozitorėt janė shprehur se gjatė 20 viteve tė fundit ėshtė bėrė pak pėr muzikėn simfonike shqiptare nė RTSH. Duke qenė njė nga ish-drejtuesit e orkestrės cili ėshtė gjykimi juaj pėr kėtė?
Kjo ėshtė njė ēėshtje shumė e rėndėsishme. Kjo ēėshtje qėndron nė vėrejtjet qė ka bėrė Aleksandėr Peēi. Ndėr prioritet e mia kryesore unė kam pasur zhvillimin dhe afirmimin e muzikės simfonike shqiptare, pasi po tė shikosh nė ecurinė e saj ka njė shkėputje goxha tė gjatė rreth 16-vjeēare tė muzikės simfonike. Unė mendoj se orkestra e RTSH duhet tė ketė njė ndėr prioritet mė tė mėdha realizmin e veprave shqiptare, por gjithashtu dhe TKOB, por kėto kėrkojnė nė radhė tė parė njė mbėshtetje nga drejtuesit e kėtyre institucioneve. Unė jam pėrplasur shumė pėr kėtė problem dhe kjo ka qenė njė ndėr arsyet mė tė forta qė unė jam larguar nga institucioni, pasi nuk kam gjetur mbėshtetje nė realizmin e kėtij problemi. Unė nuk mund tė mbaj mbi vete fatura qė nuk janė tė miat. Unė kam luftuar shumė pėr tė rikthyer muzikėn shqiptare. Realizova njė cikėl koncertor tė muzikės shqiptare, i cili do tė vazhdonte dhe kėtė vit. Kėrkova dhe fonde pėr tė blerė muzikė simfonike shqiptare, pasi kėto vepra duhet tė blihen. Pra nė atė qė thotė Peēi ėshtė e njėjta logjikė qė kam pėrdorur dhe unė, pra vėrtetė kėnga shqiptare duhet tė stimulohet dhe tė shpenzohen para dhe jam shumė dakord me fondet qė nxjerr RTSH pėr kėngėn, por nuk mund tė jenė 1 e dhjeta ose zero fonde pėr tė blerė vepra tė reja tė muzikės simfonike shqiptare. Nė kushtet nė tė cilat zhvillohet muzika simfonike nė Shqipėri duhen sponsor dhe investime nga shteti. Nė radhė tė parė profesionistėt e muzikės duhet tė krenohen me veprat simfonike me vlerat e muzikės sė vėrtetė dhe profesionale. Edhe kėnga ka vlerat e saj dhe nuk jam dakord me ato qė Peēi i quan kėnga unė nuk jam dakord me kėto emėrtime, por jam dakord me pjesėn tjetėr qė mungon tėrėsisht qė ėshtė shikimi ndaj muzikės simfonike shqiptare. Ajo qė unė kam kuptuar nė RTSH ėshtė qė orkestra simfonike nga shumė drejtorė qė e kanė drejtuar kėtė institucion ėshtė parė si njė barrė e rėndė nė supet e kėtij institucioni. Nuk janė kuptuar vlerat e saj. Kjo orkestėr duhet tė shikohet si njė vlerė e madhe kombėtare dhe jo si njė angari apo detyrim i kėtij institucioni. Unė kam pasur shumė probleme dhe pėr tė transmetuar koncertet e orkestrės simfonike nė RTSH jam pėrplasur shumė, pra nuk ekziston njė mentalitet qytetar me drejtuesit. Unė habitem se gjithmonė koncertet transmetoheshin pa njoftime dhe nė orė tė papėrshtatshme. Po tė shikoni RTSH transmeton nė orėn 6 tė mėngjesit opera. Shqiptarėt zgjohen tė frikėsuar duke parė opera tragjike, pra pėr mua ėshtė njė nėnvlerėsim pasi koncertet e orkestrės jepen nė njė orė vetėm pėr tė pėrmbushur programin. Unė mendoj se kjo ėshtė nė dėm tė muzikės shqiptare dhe natyrisht largon dhe teleshikuesit nga RTSH. Pra nė kėtė institucion ekziston njė mentalitet qė duhet ndryshuar rrėnjėsisht. Unė mendoje RTSH duhet ė tė bėjė njė reformė shumė tė madhe nė kėtė drejtim sepse kėtij institucioni i kanė ikur spektaklet. Unė tentova qė tė bėj koncertin e Kėngės Popullore, Festivalin e Pranverės, Koncertet e Muzikės sė re shqiptare dhe asnjė nga kėto nuk u bė, por kush do ti bėjė kėto nė Shqipėri. Tė gjitha kėrkesat unė i kam bėrė nė Drejtorinė e Pėrgjithshme tė RTSH dhe nga tė gjithė pėrgjigjet qė kam marrė ėshtė vetėm nuk kam fonde. Pėrgjigja ime kur ato mė thoshin nuk kemi fonde ishte se kur nuk keni pse e mbani orkestrėn. Por orkestra ka dhe shumė probleme tė tjera, pasi nga ana financiar orkestra e RTSH nuk trajtohet financiarisht si orkestra e TKOB. Ata paguhen shumė mė pak ndonėse bėjnė njė punė tė kualifikuar dhe duhen trajtuar financiarisht me tė njėjtėn pagė si orkestra e TKOB.
-Sipas jush ēfarė duhet qė tė ndryshojė nė RTSH?
Mendoj se nė RTSH duhet njė reformė e madhe dhe e tėrėsishme sidomos nė ndryshimin e konceptit. RSTH nuk ėshtė mė lider nė tregun televiziv dhe mė vjen shumė keq pėr kėtė pasi aty ka shumė forca. Ndėrsa televizionet tjera nuk kanė as orkestėr me katėr pesė vetė, por ne kemi shumė profesionistė. Unė do tė thosha qė kėto drejtues qė kanė ardhur kanė bėrė njė punė mė tė mirė se ata paraardhės, por unė kėrkoj qė kėta duhet qė tė ndryshojnė mentalitetin e tyre. Kėta kanė futur njė frymė tė sinqeritetit, por mungon pjesa artistike dhe klasi nė RTSH.
-Nė RTSH ėshtė bėrė njė propozim pėr tu bėrė njė festival vetėm pėr Eurovizionin. Cili ėshtė mendimi juaj pėr kėtė meqė keni qenė dhe drejtuesi e artistik i Radio Tiranės?
Jam njohur me njė propozim tė ri qė ėshtė bėrė nė RSTH pėr zhvillimin e njė festivali tė ri qė ti kushtohet vetėm Eurovizionit. Unė mendoj dhe nuk dua qė ta paragjykoj si veprim tė mirė apo tė keq, por mendoj se kjo ēėshtje nuk i takon Drejtorit tė Pėrgjithshėm dhe as Kėshillit Drejtues tė RTSH ku nuk ka asnjė muzikant, por kjo duhet parė dhe duhet tė diskutohet me grupet e interesit, pra me kompozitorėt, poetėt me ato qė bėjnė vetė muzikėn. Pra duhet bėrė njė diskutim i gjerė dhe tė shikohen anėt negative dhe pozitive. Unė mendoj se do tė ketė shumė reagime po ti hiqet e drejta festivalit tė dhjetorit pėr nė Eurovizion, megjithatė insistimi im kur kam qenė nė atė institucion ka qenė gjithmonė diskutimi dhe ballafaqimi me tė gjithė pjesėmarrėsit e festivalit.
-Pas gjithė atij konflikti me festivalin, ēfarė i uroni pėrfaqėsueses sė Shqipėrisė nė Eurovizion Olta Boka?
Pėr mua Festivali Evropian i Kėngės do tė thotė shumė. Unė pavarėsisht nga ajo qė ka ndodhur pėr kėngėn, unė nuk kam dhėnė asnjė opinion, por gjithmonė kam dėnuar procedurėn e pėrzgjedhjes, e cila ishte shumė korruptive nė pėrzgjedhjen e kėngės fituese. Megjithatė unė nuk mund tė pėrjashtoj veten si shqiptar qė kėnga tė dali sa mė mirė, por me sa kam informacione konfidenciale dhe nga RTSH ata shpresat mė tė mėdha i kanė tek pozita politike e kohės.
lajme.parajsa.com
































