Një aventurë shqiptare në Pallatin e Xhamit

Kujtimet e një diplomatike në fusin kurdoherë në një botë të largët dhe të panjohur. Thuajse gjithnjë, ngjarjet zhvillohen
në mjedise dhe momente që si emërues të përbashkët kanë të qenit hermetik, të rezervuar dhe njohura vetëm për ka persona. Libri i ri i ambasadorit Agim Nesho “Në mirëbesim”, pjesë nga i cili po botojmë ende e pa e parë dritën e publikimit, mund të klasifikohet si një rast klasik i kësaj gjinie publicistike. Shef i misionit tonë në OKB për një periudhë prej pesë vjetësh e gjysmë, Nesho ka shpalosur në këtë libër, shënimet dhe mbresat e viteve të shërbimit në mjediset e Pallatit të Xhamit në Nju Jork, përfshirë ngjarje dhe zhvillime mjaft të rëndësishme e dramatike për Shqipërinë, siç janë kriza e vitit 1998, lufta e Kosovës dhe situata e tjera delikate që ka kaluar vendi ynë në dhjetë vjetët e fundit. Një libër kujtimesh, po aq sa edhe një manual diplomacie, një dëshmi e dorës së parë, po aq sa edhe një shpjegues i hollë i shumë evenimenteve delikate – ky libër do të shkaktojë zhurmë dhe interes në ambjentin publicistik por edhe atë politik shqiptar. Presidentë, kryeministra dhe deputetë e ambasadorë, të gjithë janë aty në majën e penës së kujdesshme të Neshos, i cili me një gjuhë të shkathët na paraqet anën e padukshme të zyrtarit shqiptar. Atë që ekspozohet në momentin që ai ulet para homologut të tij të huaj. Një moment që ia vlen të jetohet përmes librit “Në mirëbesim” të Agim Neshos.
Më poshtë po botojmë pjesë nga libri “Në mirëbesim”
Kryeministri Nano takon Sekretaren Albright
Takimi do të zhvillohej në një nga sallat e pritjes së Sekretares së Shtetit në hotelin Waldorf Astoria. Ky hotel historik, i cili ndodhet midis Park Avenu dhe Leksiton Avenu, mu në zemër të Manhatanit, ishte hoteli ku monarkët britanikë qëndronin gjatë vizitave të tyre në Neë York. Për më tepër, kati 42-te i hotelit ishte rezidenea tradicionale e Përfaqësuesit të Përhershëm të SHBA-se në OKB. Ajo ruhej nga marinsat dhe kishte të gjitha komoditetet e punes dhe të ndenjjes në një pallat rezidencial.
Gjate Asamblesë së Përgjithshme, ky hotel shndërrohej në rezidencën e Presidentit të SHBA-së dhe Sekretares së Shtetit, e cila, zakonisht qëndronte për një periudhë 15-20 ditore çdo vit, për të takuar kryetarët e shteteve dhe të qeverive të 191 vendeve që merrnin pjesë në Asamblenë e Përgjithshme. Takimet ishin të rëndësishme dhe duke qenë së kërkesat ishin të shumta, mund të perfundonin edhe në nivelin e një nënsekretari të shtetit apo ndihmës sekretari të shtetit. Të gjitha Misionet në Nju Jork dhe ambasadat në Washington benin lobing të forte rreth muaj perpara Për të rregulluar një vizite me sekretaren e shtetit. Sekretarja Albright hyri me dy minuta vonesë në takim dhe kërkoi të bënte një fotografi me Kryeministrin në vendin e caktuar për këtë qëllim. Pastaj ajo u drejtua në tavolinën e bisedimeve, duke përshendetur vetëm Nënsekretarin e Shtetit për çeshtjet politike, Ambasadorin Pickering, një nga diplomatët më të shkëlqyer të shërbimit të jashtëm amerikan. Ai kishte shërbyer si ambasador në Moskë, si përfaqësues i SHBA­ në OKB dhe tani mbante postin më të lartë diplomatik në Departamentin e Shtetit.
Në delegacionin amerikan bënin pjesë gjithashtu shefja e kabinetit të Albright-it Elen Stockas, Zv. Ndihmësja e Sekretares së Shtetit Mallone, ambasadorja Lino si dhe referenti për Shqipërinë Andrju Hyde.
Sekretarja përshëndeti kryeministrin dhe e ftoi të fliste. Nano ishte përgatitur shkurt, qartë dhe jashtë stilit të tij, foli pak, për të mos u dhënë të tjerëve rastin për pyetje. Sekretarja Albright e dëgjoi me vëmendje dhe kur Kryeministri e përfundoi ekspozenë e vet, ajo filloi të shprehte qëndrimet e SHBA. Ajo theksoi së qeveria e Shteteve të Bashkuara të Amerikës përkrah fuqimisht qeverinë e re të Shqipërisë dhe do të ndihmojë që periudha e emergjencës të mbarojë sa më shpejt. Ajo theksoi së duhet të vendoset shteti ligjor dhe rivendosen institucionet demokratike në të gjitha nivelet. Ajo vuri në dukje që ndryshimet në administratë, në gjyqësor e në diplomaci duhet të bëhen pa partizanship dhe me kujdes, vetëm atëhere kur janë të nevojshme. Në këto momente, Ministri i Jashtem Milo kërkoi leje për të ndërhyrë dhe me një tabelë përpara, filloi t’i shpjegojë së një pjesë e diplomatëve ishin larguar ose e kishin braktisur detyrën, madje pa pritur ndryshimet në administratë. Pata përshtypjen që zonjes Albright nuk i erdhi mirë që ia prenë fjalën në mes dhe vijoi: “Nuk besoj të jenë të verteta të dhenat që keni ju, ndaj ju ftoj të bëni kujdes së elementë të inkriminuar të ish-Sigurimit të Shtetit po rikthehen në punë. Unë nuk kërkoj shpjegime, por ju them të bëni kujdes.” Paskëtaj, për të ngritur nivelin e komunikimit me delegacionin, falenderoi qeverinë shqiptare për prioritetet e përcaktuara të saj, duke theksuar së do të parapelqehej e mirëpritej fakti që gjyqësori të bashkëpunonte me organizmat dhe institucionet ndërkombëtare, ndërsa për problemet e tjera ekonomike dhe të zhvillimit, duhet të bashkëpunoni ngushtë me BE-ne. Duke përfunduar, Sekretarja Albright tha:
“Ju e dini që im atë ka qenë ambasador i Çekosllovakise në Jugosllavi dhe në Shqipëri. Isha e interesuar të kisha ndonjë dokument që të pasqyronte këtë gjë nga arkivat tuaja. Paskali, të cilit sikur i doli në shteg ngaqë hynte në sferën e tij, u pergjigj aty për aty së çfarëdo materiali që të gjente do t’ia niste menjeherë nëpërmjet ambasadës sonë. Duke na uruar suksese dhe vizitë të mbarë, Sekretarja e Shtetit u largua. Kryeministri Nano kishte kapërcyer provimin e parë të vështirë, po për hir të së vërtetës, loja sapo kishte filluar. Ishte shume interesant fakti që gjate takimit, as nga pala jonë, as nga pala amerikane, nuk u zu në goje Berisha. Diplomatikisht, por edhe politikisht, të krijohej përshtypja që për amerikanët ai ishte shndërruar në një kufomë politike.

Zoti Nano, çfarë
mendoni për...
Kryeministri i perfundoi takimet në Neë York dhe të nesermen do të nisej Për në Ëashington. Mbrëmjen e fundit në Neë York kërkoi që të bënte një vizite sepse kishte shumë vende për të cilat kishte lexuar, i kishte pare në film, por nuk i kishte rastisur t’i sodiste nga afër. U përpoqëm tok me grupin e shoqërimit të organizonim një tur për të.Përpara së të nisesha, Fatmiri i cili ishte i kujdesshëm në trajtimin e shokëve, me ftoi Për dreke me Kryeministrin. Kjo ishte dreka e dytë me të, këtë herë në rreth më të ngushtë. Kur u nisëm për te një restorant i vogël përballë stadiumit Dinamo, Kryeministri më mori në makinë dhe filloi të më pyesë për familjen. “Çfare thotë Dritani?” më pyeti. “Eshtë më i gezuari i familjes dhe e ka për zemër që do të vejë në Amerikë. Madje me ngushëllon edhe mua duke më thënë së xhaxhi Fatosi do të ketë ndonjë plan të fortë për ty, prandaj të ka cuar në Amerikë.”
“Duket që ai është më i zgjuari nga të gjithë ju,” u përgjigj Fatosi, i cili me përgjigjet e tij të dykuptimta të linte të entusiazmoheshe me vetveten.
Me Dritanin kishte një miqësi të veçante, madje mbanin korrespondencë edhe gjatë kohës që Nano ishte në burg. Dritanit i kishte bërë shumë përshtypje burgosja e Fatosit dhe gjithmonë e shikonte si hero.
“Çfarë ke ndonjë merak për këtu, më thuaj ose bisedo me Fatmirin për të më vënë në dijeni ai,” tha Fatosi. “Merak të veçante nuk kam, por mendoj së disa shokë të cilët janë të zgjuar dhe të mirë, duhet t’i afrosh si këshilltarë ose në vende me përgjegjësi. Më thatë një ditë zoti Kryeministër, së ju kishte impresionuar Arben Ahmeti (i cili punonte shef kabineti të ministri Malaj), por nga ai grup është edhe Shano e Sejamini. Mendoj së do të jenë të vlefshëm për ju. Nëqofte së Dritan Shanon nuk e merrni ju, më lini ta marr unë në New York ». Shanon dhe Sejaminin i kisha njohur nga profesor Pashko, i cili i vlerësonte dhe i lëvdonte pa masë. “Gjithashtu, zoti Kryeministër,” vazhdova unë, “Çfare mendoni Për Agim Isakun? Them së është njeri me vlera, ka njohje, vjen nga shoqëria civile dhe besoj që na shton vlerat po ta afrojmë. Unë ua kam thënë dhe më parë, por ajo që kërkonte Agimi nuk u realizua ». “Janë njerëz që ndryshojnë shpejt, po nuk u shkoi ndonjë gjë për shtat, fillojnë e mërziten,” u përgjigj Fatosi.
E dija që Gim Isaku kishte shkruar një ditë më parë një editorial të “Koha Jone”, ku ishte kritik për qeverinë dhe dukej sheshit që Kryeministrit nuk i kishte ardhur mire. Normalisht nuk duhej ta hapja biseden në këto momente, por isha i shtrënguar për shkak të detyrimit moral që ndjeja për Agimin dhe Verën, me të cilët kisha shoqëri të sinqertë. Isha i bindur së Agimit duhet t’i ofronin diçka serioze.
Duke ngrënë drekë dhe me humorin që kishte atë ditë Kryeministri, po flisnim për takimet e delegacioneve në Itali dhe ngjarjet që kishin ndodhur gjatë atyre ditëve të atij udhëtimi. Kryeministri po thoshte së ishte në mëdyshje kë do të merrte pas dy ditësh në vizitën e tij në Rumani, kur unë me padurim ndërhyra e i thashë: “Pse nuk merr Ben Blushin si zëdhënës?” Me Benin dhe Evën kishim miqësi të lidhur qysh gjatë viteve të opozitës. Beni kishte një inteligjencë të admirueshme, ishte i zgjuar dhe një krenari që gjithmonë ngatërrohej me fodullëkun ose respektin ndaj vetvetes, e cila, gjithsesi, mund t’i prishte punë duke i krijuar armiqësi të panevojshme. Me Benin dhe Kiçon kishim botuar gazetën “Përpara” për zgjedhjet e ’96-ës dhe takoheshim pothuajse çdo ditë. Ditët e fundit, para së të nisesha, Beni më takoi dhe biseduam gjate në kafe.
“Thuaji të më marrë zëdhënës dhe pastaj do të më njohë së kush jam”. Unë vetë isha i bindur që Beni do ta bënte punën në mënyrë të përsosur, ndaj dhe këshilltarët e tjerë do të ndjeheshin të kompleksuar nga puna e tij dhe aftësia që ai kishte për ta shitur, për të cilën, lypset të them, kishte cilësi vërtet të veçanta. Kryeministri qëndroi për disa çaste mendueshëm dhe sakaq m’u drejtua: “Pse me kalamaj do të merrem unë?”

Zonja Meidani dhe një incident i panevojshëm, Nju Jork 1997
Në fund të vitit erdhi në New York zonja e pare e Shqiperise, Lidra Mejdani dhe sigurisht si grua e presidentit do të respektohej në menyre të veçante. Lidra, e cila nga profesioni ishte matematiciene, ruante mprehtesine dhe zgjuarsine që i karakterizon studiuesit e shkencave të natyres. në kishim njohje të vjeter familjare me të dhe Për të na nderuar ajo kerkoi të qendronte në rezidencen time. Rezidence i thençin! I gjithë misioni u angazhua që të rregullonte apartamentin ku kishte muaj që nuk banonte njeri. në darke, Mentor Nazarko, keshilltar i shtypit i presidentit, që e shoqeronte zonjen e pare, me tha së kishte organizuar me disa perfaqesues të diaspores dhe Ekrem Bardhen një darke Për zonjen Mejdani. Darka do të jepej të restoranti i Gashit. në fakt ooe nuk e dija kush do të ishte dhe kisha friken e ndonje incidenti që mood të ndodhte, por Mentori me qetesoi duke thene së Ekrem Bardha i ka marre të gjitha masat. Darka shkoi mire, biseduam me shume miq, disa prej të cileve i takonim Për here të pare. Bene fotografi, madje Parashqevi Simaku e cila kendonte në sallen e madhe të restorantit e pershendeti zonjen e pare me një kenge duke korrur duartrokitje. Ajo erdhi me mall dhe u ul afer Lidres duke e pyetur Për Shqiperine. Nga fundi i darkes, pronari i restorantit Gashi, afrohet dhe i thote diçka në vesh Rex Erbelit që ishte i ulur së bashku me ne në tavolinë. Rexi del dhe më vonë vjen e bisedon me Ekrem Bardhën dhe Mentorin, të cilet u ngriten nga tavolina. Ngrihem dhe e pyes Rex-in së çfare ka ndodhur. “Ka ardhur Azemi me kater djem të rinj dhe dy prej tyre janë të armatosur. Po ti mos u bej merak së ose lajmerova dhjetë shokë të mi dhe kur vijnë ata nuk pipetin as miza,” tha Rexi. Unë u trondita së kisha përgjegjesinë e zonjës së presidentit dhe po mallkoja veten që nuk kishim qenë të përgatitur më parë dhe të kishim gjetur një lokal më të qetë e më pak të frekuentuar nga shqiptarët. Pak me vonë duken Ekremi dhe Mentori, që të skuqur nga zemerata bertisnin “rrugaçi, rrugaçi...” dhe një rreke fjalesh të tjera të cilat nuk i degjova së vajta dhe i kerkova Lidres të ngriheshim. Falenderuam me gjithë zemer për mikëpritjen dhe po largoheshim. Të gjithë dukeshin aq të shqetesuar sa e miratuan veprimin tone. Kushedi së çfare mendonin të ndodhte. Te nesërmen, shumica e gazetave të djathta në Tirane, flisnin për darken tonë të Piaca sikur ishin paguar 2000 USD për hyrje për person, si dhe akuzonin për shpërdorime kolosale.

Takimi me ambasadorin rus në OKB, Lavrov, sot ministër i jashtëm i Rusisë
Sergei Lavrov ishte një diplomat i madh që me thjeshtesine dhe autoritetin e tij ishte kudo i pranishem. Orator i klases së pare, me një arsye që shpesh të surprizonte nga logjika e forte, i kudogjendur dhe njohes i gjithçkaje, Lavrov ishte një nga diplomatet e rinj të BRSS-se, i cili hapi rruget e karrieres nga aftesite dhe talenti i tij i jashtezakonshem.
Ne fillim të pranveres së 1998-es, Lavrov dha një interviste në kanalin prestigjoz 13, në emisionin Diskutim me Charli Rose, gazetar i famshem amerikan. Pyetjet e intervistes televizive ishin kryesisht Për Kosoven dhe Lavrov-i iu pergjigj në menyre perfekte të gjitha pyetjeve duke vene në veshtiresi edhe vete Charli Rose-n. Kur mbaroi emisioni urova veten që RFJ nuk kishte një diplomat të ketij klasi si Sergei, së ai arrinte me logjiken dhe njohjen e tij të thelle të së drejtes nderkombetare të pengonte procesin, që dukshem ishte në favor të kauzes së drejte të kosovareve. Dy muaj me vone, gjate një dreke në rezidencen e ambasadorit ukrainas, une pata perplasjen e pare dhe të vetme me Sergei Lavrovin. Po diskutonim c;eshtjet e debatueshme në Keshillin e Sigurimit dhe Sergei po bente komentet e tij Për c;eshtje të ndryshme. Kur arriti të Kosova, Sergei dha qendrimin e Federates Ruse duke atakuar grupet terroriste të UCK-se si faktor të destabilitetit në krahine, të cilat nese nuk ndaloheshin mund të destabilizonin gjithë rajonin e Europes Juglindore. Menjëherë pasi Sergei mbaroi, kerkova fjalen dhe i ktheva një pergjigje duke u perpjekur të sensibilizoja koleget me krimet kolektive dhe politiken tradicionale të serbeve kunder shqiptareve. Duket së krimet monstruoze të cHat tashme ishin publikuar në shtypin periodik, kthyen audiencen në favorin tim dhe argumentet që perdora kishin bindur koleget Për drejtesine e ~eshtjes që po mbroja me pasion.
Lavrovi nuk me dha pergjigje dhe dreka vazhdoi duke diskutuar geshtje të tjera të ref ormes në OKB. Kur mbaroi dreka, shume nga ambasadoret erdhen dhe me uruan. Nuk ishte e zakonshme të debatoje me një diplomat si Lavrovi, por guximi im kishte në favor mbrojtjen e një çeshtjeje të drejte dhe do të ishte mungese logjike mbrojtja e regjimit kriminal të Millosheviçit. në darke ishim në pritje tek Omoni dhe Lavrovi erdhi e me takoi. “Mua me pelqen pasioni dhe roli yt aktiv në OKB. Pavaresisht nga pikepamjet e ndryshme, une personalisht do të ndihmoj Për suksesin tend në diplomaci.” Dhe këtë qendrim ai e mbajti deri në fund të misionit të tij në OKB. Gjate shtate viteve në të cHat në u sherbyem vendeve tona në OKB, takoheshim pothuaj 9do dite në kafen e OKB-se. Ai kishte orarin e tij të pushimit të kafes në oren 10:00-11:00 ku takonte diplomatet dhe miqte. Mbaj mend një here, une po rrija me Dritanin në sallen e kafes së OKB-se, në prag të Krishtlindjeve. Dritani ishte kthyer nga Midlesex-i dhe si gjithmone ai ndjente mungesen Për OKB-ne, prandaj sa here që kthehej Për pushime kishte deshire të vizitonte ambientet e saj. Sergei u shkeput nga grupi i ambasadoreve që kishin dale nga Keshilli i Sigurimit dhe erdhi e me pershendeti. në momentin kur po behesha gati të prezantoja Dritanin, ky i drejtohet Sergeit: “Ambasador Lavrov, jam teper i kenaqur që ju takoj.” Lavrovi mbeti dhe iu pergjigj: “ You make me blush. (Ju me beni të skuqem).”

Vizita e Kofi Anan, maj 1999
Kryeministri, i cili kishte marre vlerësimet maksimale për periudhen e krizes në Kosove, për punen shumë të mire të ekzekutivit në menaxhimin e situatës me refugjatet kosovare, ndjehej shume konfident dhe shpesh nuk i linte pa i surprizuar miqte e huaj me idete e tij origjinale Për situaten dhe zgjidhjen e saj. Kofi dhe gjithë delegaeioni e degjonin me deshire dhe në fytyrat e tyre dallohej një buzeqeshje në shenje admirimi Për një të ri tridhjete vje9ar që pagezimin në pushtet e mori me një krize që edhe politikanet me të rrahur e me eksperience do të ishin tronditur e trembur nga permasat e saj. Kryeministri beri një vleresim të situates dhe me nota optimiste shprehu gatishmerine e qeverise Për të vazhduar menaxhimin e situates deri në fund. Kur arriti në pjesen e vleresimeve politike, Majko i tha Sekretarit të Pergjithshem: “Zoti Annan, une mendoj së komuniteti nderkombetar nuk duhet ta transferoje autoritetin për krizen nga NATO tek OKB-ja. Ne mendojme së NATO ka kryer dhe kryen një pune të admirueshme dhe njerezit në rajon i janë mirenjohes asaj.”
Kofi i ktheu menjëherë pergjigje duke buzeqeshur: “Ata që vendosen Për rolin e NATO-s në rajon tani mendojne që duhet të jete OKB-ja që duhet të vazhdoje punen dhe të siguroje ecurine normale të procesit. “Shqetesimi i kryeministrit lidhej me arsyetimin së në OKB, ku vendimmarrja ishte kolektive, aktore kryesore ishin dhe Rusia me Kinen. NATO kishte vepruar me force kunder gjenocidit dhe spastrlmit etnik kur ky fenomen ishte shfaqur edhe njehere në Europen e lodhur nga tragjedia e dy luftrave boterore. Por NATO dhe SHBA nuk ishin shprehur direkt Për pavaresine e Kosoves dhe zgjidhjen e problemit të RFJ-se. Për me teper udheheqesit e NATO-s kerkonin që geshtja të kthehej sa me pare prane OKB-se që procesi të merrte legjitimitetin e munguar dhe veprimet të kondicionoheshin nga vendimet e Keshillit të Sigurimit. “Prapeseprape une mendoj që NATO-ja është e nevojshme dhe OKB-ja nuk duhet ta zëvendësojë këtë organizate,” tha Majko. Shefja e kabinetit me nguli sytë për të kuptuar pse duhej gjithë ky insistim. Për disa çaste diskutimet mbeten pezull dhe të gjithë e kuptuan që përgjigjia e Annanit ishte mëse elokuente: Ata që vendosen në fillim kanë të drejtën për të vendosur dhe tani. Ne jemi zbatuesit!
Heshjen e bisedimeve e prishi prape kryeministri ynë. “Mbi tavolinen time të punes une kam një fotografi që kemi bere së bashku në New York, z. Annan.” Kofi u ndje i kenaqur jo vetem nga sinqeriteti, por edhe nga rendesia e raporteve që qeveria shqiptare vendoste me organizaten boterore. gjithë delegacioni u ndje i lumtur që bisedimet perfunduan me një gjest të bukur të Kryeministrit shqiptar. Për me teper, kjo vizite ishte vizite perkrahjeje për Shqiperine që po perballonte veshtiresi të jashtezakonshme. Por fati nuk të ndjek gjithmone nga pas. Pa mbaruar mire kenaqesia e miqve të ardhur, Majko vazhdoi fjaline: “Por fotografine me Javier Solanen e kam me të madhe!” Mua me ra pika. Ngulmimi për të mbrojtur obsesionin e vet kishte shkuar deri në një ndodhi të panevojshme, që me teper së kujtdo tjeter nuk mund t’ia thuash pales së interesuar. Kofi pa oren dhe me buzeqeshje tha së avioni do të nisej së shpejti dhe së duhet të beheshin gati. Ata u pershendeten me politikanet dhe qeveritaret shqiptare dhe së bashku me Presidentin Mejdani moren Për të helikopteret që prisnin Për t’i çuar në Rinas.




Nesho: Sa pak Shqipëri brenda Pallatit të Xhamit
Zoti Nesho, keni qenë ambasador i RSH në Nju Jork në një periudhë delikate, kur Shqipëria dilte nga kriza e viteve 1997-98 dhe kur konsumohej kriza kosovare. Si kanë hyre në aktivitetin tuaj keto dy momente të rendesishme të historise tone moderne?
Vajtja në detyrë, si perfaqesues i perhershem i Shqipërisë në OKB, ndoshta ishte nga të parat që u krye në 97-ten, duke pasur parasysh që në diplomacine multilaterale nuk kerkohet pelqim paraprak për marrjen e detyrës. në një organozate Boterore me 192 anetare është e veshtire të dallosh interesin që shtetet e ndryshme paraqesin për vendin tend, me perjashtim të rasteve kur prezenca e Misionit dhe e diplomateve është e lidhur me pozicione të caktuara si prsh. Anetar i keshillit të sigurimit, anetar i Ecosokut etj.
Sigurisht që në momentet e para shikoje dhe ndjeje interes dhe të afrohej bashkepunim nga ambasador dhe diplomate të fuqive të medha si dhe të vendeve që kishin interesa rajonale me Shqiperine. Vajtja ime në OKB koincidoj pas takimit nga Këshilli i sigurimit i opracionit paqeruajtes në Shqiperi, gje që rriste interesin e herepashershem të trupit diplomatik për stabilitetin dhe zhvillimet në Shqiperi. Kriza në Kosovë dhe roli paresor i OKB-së në zgjidhjen e kesaj krize ishte padyshim një eksperience e jashtezakonshme dhe një aktivitet i vrullshem që rriti peshen dhe rolin e misionit shqipetar në OKB. Ate kohe ishin të panumerta takimet, ftesat për biseda dhe intervistat si dhe ndjehej ralisht roli i Misionit Shqipetar në një organizatë teper të rendesishme si ajo e kombeve të bashkuara.

Gjate mandatit tuaj keni vendosur kontakte bashkëpunimi me mjaft nga figurat politike e diplomatike më të larta. Cilet personazhe kujtoni me më shumë deshire sot, kur kanë kaluar disa vjet nga ajo kohe?
Pçr çdo diplomat që punon në një organizatë ndërkombetare nuk është e veshtire ose e pamundur të takosh dhe bisedosh me personalitete të medha boterore, Kryeministra, Ministra, Ambasadorë apo negociatorë të mëdhenj të krizave ndërkombetare. Vete puna e organizates mundeson takime të panumerta të cilat mund të shfrytezohen nga diplomatë që kanë deshire për tu bere pjese integrale e organizates. Roli i vecantë i Shqipërisë gjate Krizes në Kosove, por edhe me vone gjate luftes globale kunder terrorrizmit, luftes në Irak na ofruan mundesine që të takojme dhe të njohim nga afer diplomate të shkalles së pare si Richard Holbrook, Henri Kisinger, Sergei Lavrov, John Negroponte por të jemi prezent edhe në takime me kryeministra, kryetar shtetesh, sekretare të Shtetit të SHBA-së e shumë personalitete të tjera boterore. Kjo ishte një eksperience e pakrahasueshme dhe me vlere, vleren e së ciles e kupton akoma me shumë tani që gjerat i shikon me qetesi, nga larg.

Si shihet Shqipëria nga Pallati i Xhamit? Cili është perceptimi nga kjo qendër e madhe diplomatike, për zhvillimet në vendin tone? Sa serioze dhe sa realiste duken krizat dhe sherret tona nga një largësi e tillë, jo vetëm gjeografike?
Per një organizatë të tille të madhe si OKB-ja është e veshtire të dallosh së cfare percepsioni ka ajo për vendin tend. Ajo që është e dukshme është interesi dhe aktiviteti i OKB-së për problemet e vështira globale, varfërimi, lufta kundër SIDAS si dhe të gjitha rastet kur paraqiten kriza të sigurise dhe paqes në botë. Po të jesh jashte këtij kuadri, interesi për vendin tend duket mëse i zakonshëm. Ajo që rrit vleresimin dhe rolin e një shteti në një organizatë të tille boterore është pjesemarrja aktive në organet dhe institucionet ndërkombetare ku roli i Misionit diplomatik njehsohet me veprimtarine aktive të diplomacise së një vendi. në arritem që në 2004 të fusim Shqiperine në Ecosok (Keshillin Ekonomik dhe Social) organ ky po aq i rendesishem sa Keshilli i Sigurimit të OKB-së. Sa për krizat dhe problemet e Shqipërisë ato as që viheshin re, për sa kohe që vendi nuk provokonte një krize rajonale dhe prishte stabilitetin e rajonit.

Cili është mendimi juaj për dinamiken e sistemit tonë diplomatik sot? Sa përputhet ai me nevojat konkrete të Shqipërisë dhe shqiptarëve?
Diplomacia shqipetare ka ecur shumë perpara gjate viteve 1990 dhe në vazhdim. Sot askush nuk mund të mohojë që Shqipëria ka diplomate të afte, kompetente që e perfaqesojne vendin tone në nivelin me të larte si Kuko, Mazi, Bocka, Bimo, Ibrahimi, Hoxha, Koci, Bushati etj ashtu si dhe një brez diplomatesh në ministri si Skapi, Hysi, Repishti, Barbullushi etj që perbejne bazen dhe besimin për një vazhdimesi sfide.
Ajo që është e nevojshme sot në diplomacine shqipetare është largimi i influences politike dhe ndertimi i një institucioni që t’u sherbej interesave të vendit dhe gjithe shqipetarëve.Në ndonjë rast ndjehesh i trishtuar që punën e madhe të Ministrit të Jashtem Meta për të ndërtuar një shërbim serioz të diplomacise shqiptare, të pavarur dhe serioz, të shkatërrohet dhe të behet pre e orekseve të militantëve.Kjo situate do të vij duke u përmirësuar kur të rritet shkalla e demokracisë në shoqerinë shqipëtare dhe kur pushteti politik të kuptoj që qeverisja e vendit është në interes të popullit dhe jo klaneve apo grupimeve të caktuara.

A mund të parashihet një kthim i Neshos në diplomaci? Nëse po, si e perfytyroni sot diçka të tillë?
Kjo pyetje mund të kete pergjigje të ndryshme në kohe të ndryshme. Nëqoftëse do të më pyesnit në 2005 do të kisha deshiren me të madhe të vazhdoja karrieren time në diplomaci dhe mund të jepja një kontribut modest në dobi të vendit. Sot, diplomacia më duket një ëndërr e bukur për disa idealistë që e duan profesionin. Kur mbetesh pa punë dhe pushteti të flak në rrugë, bëhesh me realist (nga zori!) dhe shikon që Shqipëria ka plot oportunitete që mund të ruajne dinjitetin tënd personal. Ndoshta neser mund të ndërroj mendje. Nuk e di!