9 Nëntor 1912... 100 vjet më pas... Çfarë ka ndryshuar në Shqipëri në këto 100 vjet që jemi vetëqeverisur? Sot, pas 100 vjetësh ka ende shumë probleme që mund ta çojnë vendin tonë jo 100, por 500 vjet mbrapa. Në shumë qytete në Shqipëri ende nuk njihet ligji e Kushtetuta, ndërsa për zbatimin e tyre as nuk mund të flitet. Ende sot, edhe pas 100 vjetësh shtet, ne po vuajmë plagët që na lanë pas shekujt e kaluar, e që nuk kemi mundur dot t'i kurojmë. Kanuni i Lekë Dukagjinit e gjakmarrja. Edhe pas 100 vjetësh shtet, ne po vritemi me njëri-tjetrin. Vrasje kudo, në rrugë, lokale e madje edhe brenda shtëpisë nga njerëz të një gjaku.

Kemi kaluar në këto 100 vjet duke parë me indiferentizëm plagët që po i hapim shoqërisë, e duke e çuar vendin jo 100 vjet përpara, por qindra vite prapa. Duket se vetëm vitet kanë ecur, brezat kanë ndryshuar, por realiteti më i hidhur e më i vjetri ndoshta për vendin tonë ka mundur t'i rezistojë kohës. Familje të ngujuara, fëmijë të fshehur, nxënës të pashkolluar, armë që gjuajnë e jetë që humbasin përbëjnë pjesën tjetër të pikturës që qeveria po ndërton për rastin e 100-vjetorit të pavarësisë.

Një shtet pa shtet, me vetëgjyqësi. Por ka edhe shumë probleme të tjera që shqetësojnë njerëzit e zakonshëm. 100 vjet më parë u shpallëm të pavarur dhe nisëm të merrnim në dorë fatet e vendit tonë. Sot pas 100 vjetësh vendosim t'i hapim dyert Europës për të pranuar të fusim brenda plehrat e tyre. Një fabrikë plehrash do të vendoset pikërisht në qytetin e pavarësisë.

Në njërën anë të Vlorës politikanë e ministra do të mbajnë në duar nga një flamur shqiptar, e në krahun tjetër të qytetit do të derdhen plehrat. Edhe këto duhet të jenë patjetër në tablonë e pikturës së 100-vjetorit. Shumë familje edhe në mesin e Tiranës vuajnë nga mungesa e ujit të pijshëm.

Kush nga ata burra shteti që dhanë kontributet e tyre që Shqipëria të ishte e pavarur dhe të vetëqeverisej do ta kishte menduar se edhe pas 100 vjetësh Shqipëria që ata kishin ëndërruar do të ishte kjo Shqipëri që është sot? Këto janë disa prej realiteteve të lëna në krahun tjetër të pikturës, realitete të zymta që po nxijnë një pikturë të tërë. Heshtje dhe vetëm heshtje. Vetëm kështu e kanë "ngritur" zërin politikanët që marrin poste, e lumturohen për postet që marrin në prag të 100-vjetorit. Por këto nuk duhen kuptuar si poste lumturimi, por si detyra që dita e parë e nisjes së 101-vjetorit të na gjejë ndryshe. T"u lëmë diçka brezave pasardhës, t'u lëmë paqen!