Arbėria Sefarad: Nė pasqyrėn e tjetrit
20.11.2008 12:15 Kulture - Burimi: Metropol Kulture
Njė seminar ndėrkombėtar mbi marrėdhėniet ndėrmjet Skėnderbeut dhe mbretit tė Aragonės; pėrvojat paralele midis jezuitėve separdikė dhe arbėreshėve
Sonte nė Muzeun Historik Kombėtar edhe njė ekspozitė me dėshmi nga shekulli i jezuitėve
Marķa Zambrano thoshte se bashkė me kohėn dhe hapėsirėn e jashtme rrjedhin gjithashtu, me ritme tė ndryshme, koha dhe hapėsira e brendshme, ajo qė bashkon tė tashmen me tė shkuarėn, ose memorien me tė tashmen e sė ardhmes, ose shpresėn. Dhe nėse te ēdo person kjo kohė ėshtė personale dhe e pa transferueshme, gjithashtu ashtu ėshtė edhe ajo pėr tė cilėn kalon historia dhe memoria, dhe shpresa kolektive e popujve: jo ēdo gjė kalon nė tė vėrtetė, dhe as kalon njėsoj, por mbetet, njė e kaluar e tashme nė pėrfytyrimin kolektiv, qė pėrcakton njė kulturė, njė ne dhe vullnetin pėr tė qenė drejt sė ardhmes.
Rrallėherė takohen kohėt e brendshme, po ashtu dhe pėrfytyrimet kolektive: nė njėfarė mėnyre pikėrisht pėr kėtė janė tonat dhe jo tė tė tjerėve. Rrallėherė dhe pikėrisht pėr kėtė tė veēantė: e pra, nėse nė atė qė ka pėrcaktuar njė unė dhe njė ne kemi ecur bashkė njė ditė, nė njėfarė mėnyre ndajmė njė ne tė pėrbashkėt.
Nėse ka ndonjė figurė qė pėrcakton atė ne tė pėrbashkėt tė shqiptarėve, vullnetin e tyre pėr tė qenė, e tillė ėshtė pa dyshim pėrmbi tė gjitha figura e Gjergj Kastriot Skėnderbeut, lufta dhe bėmat e tij pėr liri, njė e shkuar gjithmonė e tashme. Njė liri e mbrojtur sa me shpatė aq edhe me fjalė, me diplomaci. Me aleancėn strategjike qė themeloi me Alfonsin Zemėrmadh, mbret tė Aragonės.
Nėse Skėnderbeu ishte njėkohėsisht pėr tė gjithė Europėn simbol i njė krishterimi rezistent ndaj sulmit otoman, pėr Alfonsin e Aragonės aleanca me tė ishte mė shumė se kaq: elementi decisiv pėr tė bėrė qė pėr kristianėt Mesdheu tė vazhdonte tė ishte Mare Nostrum, ai nė tė cilin, siē do tė thoshte Admirali Roger de Lluria nė ditėt e fitoreve tė ekspansionit prej tij tė Mbretėrisė sė Aragonės, deri dhe peshqit pėr ta kaluar duhet tė kenė emblemėn e mbretit tė Aragonės.
Cili ėshtė pėr secilin kuptimi i mitit tė tjetrit? Cili ėshtė kuptimi i asaj marrėdhėnieje me Skėnderbeun pėr pėrfytyrimet kolektive dhe rrėfimin e historisė sė Mbretėrisė sė Aragonės nga Spanja e ditėve tė sotme? Cili ėshtė kuptimi i aleancės me Alfonsin pėr pėrfytyrimin kolektiv dhe pėr rrėfimin e historisė sė Shqipėrisė sė sotme? Tė njohėsh perspektivėn e tjetrit, do tė thotė tė njohėsh mė mirė veten.
Nėse tė rralla janė herėt nė tė cilat pėrfytyrimet kolektive takohen nė prezencat e tyre, edhe mė tė jashtėzakonshme janė rastet nė tė cilat takohen nė mungesat e tyre. Si ato raste pėr tė cilat na flasin historitė paralele tė arbėreshėve dhe sefarditėve.
Histori tė mungesave dhe prezencave; tė sefardive dhe tė arbėreshėve, por njėkohėsisht tė Spanjės pa Sefarad dhe tė Shqipėrisė pa Arbėri; tė Spanjės nė Sefarad dhe tė Shqipėrisė nė Arbėri. Pra, po aq spanjollė apo shqiptarė janė ata qė ikėn, sa edhe ne qė qėndruam; dhe askush prej nesh ata qė ikėn dhe ne qė qėndruam nuk mund tė jetė i plotė pa u takuar me tjetrin.
Pėr tu takuar me ta, me ata me tė cilėt jetuam njė ditė, me ata qė pas pesė shekujsh kanė ruajtur si gjuhė spanjishten apo shqipen qė flisnin paraardhėsit e tyre qysh kur u nis nisėn; pėr tė nxjerrė mėsime nga historia paralele e kėtyre mungesave dhe pėr tė njohur mė mirė kėtė takim nė histori, qė ishte aleanca strategjike ndėrmjet Skėnderbeut dhe Alfonsit Zemėrmadh, ambasada e Spanjės nė Shqipėri ka organizuar mė datėn 20 nėntor ditėn ndėrkombėtare Arbėria-Sefarad: Nė pasqyrėn e tjetrit, qė do tė pėrfshijė tė dyja kėto histori nė tavolina tė rrumbullakėta, nė pėrfundim tė tė cilave do tė pėrurohet nė Muzeun Historik Kombėtar ekspozita mbi praninė e sefardive nė Ballkan Dėshmitarė tė shekullit ēifut dhe do tė mund tė zhvendosemi nė kohė nėpėrmjet muzikės nė Sefarad dhe Arbėri, nė koncertin qė grupi i muzikės sefardi Mashalį do tė ofrojė nė Teatrin e Operės dhe Baletit, pėrfshirė muzikėn arbėreshe tė interpretuar nga muzikantė tė ftuar.
Ambasador i Spanjės nė Shqipėri
Sonte nė Muzeun Historik Kombėtar edhe njė ekspozitė me dėshmi nga shekulli i jezuitėve
Marķa Zambrano thoshte se bashkė me kohėn dhe hapėsirėn e jashtme rrjedhin gjithashtu, me ritme tė ndryshme, koha dhe hapėsira e brendshme, ajo qė bashkon tė tashmen me tė shkuarėn, ose memorien me tė tashmen e sė ardhmes, ose shpresėn. Dhe nėse te ēdo person kjo kohė ėshtė personale dhe e pa transferueshme, gjithashtu ashtu ėshtė edhe ajo pėr tė cilėn kalon historia dhe memoria, dhe shpresa kolektive e popujve: jo ēdo gjė kalon nė tė vėrtetė, dhe as kalon njėsoj, por mbetet, njė e kaluar e tashme nė pėrfytyrimin kolektiv, qė pėrcakton njė kulturė, njė ne dhe vullnetin pėr tė qenė drejt sė ardhmes.
Rrallėherė takohen kohėt e brendshme, po ashtu dhe pėrfytyrimet kolektive: nė njėfarė mėnyre pikėrisht pėr kėtė janė tonat dhe jo tė tė tjerėve. Rrallėherė dhe pikėrisht pėr kėtė tė veēantė: e pra, nėse nė atė qė ka pėrcaktuar njė unė dhe njė ne kemi ecur bashkė njė ditė, nė njėfarė mėnyre ndajmė njė ne tė pėrbashkėt.
Nėse ka ndonjė figurė qė pėrcakton atė ne tė pėrbashkėt tė shqiptarėve, vullnetin e tyre pėr tė qenė, e tillė ėshtė pa dyshim pėrmbi tė gjitha figura e Gjergj Kastriot Skėnderbeut, lufta dhe bėmat e tij pėr liri, njė e shkuar gjithmonė e tashme. Njė liri e mbrojtur sa me shpatė aq edhe me fjalė, me diplomaci. Me aleancėn strategjike qė themeloi me Alfonsin Zemėrmadh, mbret tė Aragonės.
Nėse Skėnderbeu ishte njėkohėsisht pėr tė gjithė Europėn simbol i njė krishterimi rezistent ndaj sulmit otoman, pėr Alfonsin e Aragonės aleanca me tė ishte mė shumė se kaq: elementi decisiv pėr tė bėrė qė pėr kristianėt Mesdheu tė vazhdonte tė ishte Mare Nostrum, ai nė tė cilin, siē do tė thoshte Admirali Roger de Lluria nė ditėt e fitoreve tė ekspansionit prej tij tė Mbretėrisė sė Aragonės, deri dhe peshqit pėr ta kaluar duhet tė kenė emblemėn e mbretit tė Aragonės.
Cili ėshtė pėr secilin kuptimi i mitit tė tjetrit? Cili ėshtė kuptimi i asaj marrėdhėnieje me Skėnderbeun pėr pėrfytyrimet kolektive dhe rrėfimin e historisė sė Mbretėrisė sė Aragonės nga Spanja e ditėve tė sotme? Cili ėshtė kuptimi i aleancės me Alfonsin pėr pėrfytyrimin kolektiv dhe pėr rrėfimin e historisė sė Shqipėrisė sė sotme? Tė njohėsh perspektivėn e tjetrit, do tė thotė tė njohėsh mė mirė veten.
Nėse tė rralla janė herėt nė tė cilat pėrfytyrimet kolektive takohen nė prezencat e tyre, edhe mė tė jashtėzakonshme janė rastet nė tė cilat takohen nė mungesat e tyre. Si ato raste pėr tė cilat na flasin historitė paralele tė arbėreshėve dhe sefarditėve.
Histori tė mungesave dhe prezencave; tė sefardive dhe tė arbėreshėve, por njėkohėsisht tė Spanjės pa Sefarad dhe tė Shqipėrisė pa Arbėri; tė Spanjės nė Sefarad dhe tė Shqipėrisė nė Arbėri. Pra, po aq spanjollė apo shqiptarė janė ata qė ikėn, sa edhe ne qė qėndruam; dhe askush prej nesh ata qė ikėn dhe ne qė qėndruam nuk mund tė jetė i plotė pa u takuar me tjetrin.
Pėr tu takuar me ta, me ata me tė cilėt jetuam njė ditė, me ata qė pas pesė shekujsh kanė ruajtur si gjuhė spanjishten apo shqipen qė flisnin paraardhėsit e tyre qysh kur u nis nisėn; pėr tė nxjerrė mėsime nga historia paralele e kėtyre mungesave dhe pėr tė njohur mė mirė kėtė takim nė histori, qė ishte aleanca strategjike ndėrmjet Skėnderbeut dhe Alfonsit Zemėrmadh, ambasada e Spanjės nė Shqipėri ka organizuar mė datėn 20 nėntor ditėn ndėrkombėtare Arbėria-Sefarad: Nė pasqyrėn e tjetrit, qė do tė pėrfshijė tė dyja kėto histori nė tavolina tė rrumbullakėta, nė pėrfundim tė tė cilave do tė pėrurohet nė Muzeun Historik Kombėtar ekspozita mbi praninė e sefardive nė Ballkan Dėshmitarė tė shekullit ēifut dhe do tė mund tė zhvendosemi nė kohė nėpėrmjet muzikės nė Sefarad dhe Arbėri, nė koncertin qė grupi i muzikės sefardi Mashalį do tė ofrojė nė Teatrin e Operės dhe Baletit, pėrfshirė muzikėn arbėreshe tė interpretuar nga muzikantė tė ftuar.
Ambasador i Spanjės nė Shqipėri
lajme.parajsa.com
Komentoni artikullin
