Edicioni i 9-të i Festivalit Teatror të Butrintit që i është dedikuar qytetit turistik të Sarandës dhe momumentit kulturor të teatrit antik të Butrintit është në prag. Po cili do të jetë fati i këtij edicioni, ndërsa nga viti në vit ky festival i ka ofruar publikut shqiptar dhe turistëve gjthmonë e më shumë surpriza. Drejtori i këtij festivali ka shpallur tashmë datat e zhvillimit të një festivali që po vjen për herë të parë i cunguar në projektin e tij. Nga 18 deri më 22 korrik festivali do të ketë vetëm katër ditë zhvillime, ndërkohë që gjatë tetë edicioneve të tij kanë vijuar në tetë ditë. Bualoti ka pohuar dje për gazetën “TemA” se në datën 8 korrik, do të jetë edhe një konferencë për shtyp që do të jap konfirmimin përfundimtar për zhvillimet e këtij festivali. Bualoti dhe organizatorët ndërsa kanë dorëzuar projektin që në muajin dhjetor në MTKRS janë befasuar kur kanë mësuar sidomos në një kohë të pamjaftueshme, një muaj më parë, se Ministria e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve nuk pranon të shtojë financimin për Festivalin Ndërkombëtar Teatror. Kjo ka qenë një periudhë e vështirë për ristrukturimin e festivalit, dhe ka dëmtuar menjëherë imazhin e Shqipërisë, sepse disa trupa prestigjioze teatrore janë tërhequr mbrapsht dhe kanë prishur menjëherë kontratat me Festivalin Ndërkombëtar të Butrintit për arsye të pamundësisë për t’u financuar. Pas letrës së hapur që organizatorët e festivalit dhe pas polemikave të mbështetura nga një grup artistësh në adresë të ministrit Ylli Pango, kryeministrit Sali Berisha dhe kryetares së Kuvendit, Jozefina Topalli, për rritjen e fondit të premtuar nga MTKRS, vetëm kjo e fundit u kthen një përgjigje zyrtare. Në përgjigjen e firmosur nga komisioni i miratimit të projekteve shkruhej se kur u aprovua buxheti i festivalit një nga kriteret e këshilltarëve të kulturës ka qenë nxitja e organizatorëve për të gjetur forma alternative financimi dhe “found raising” si nga sektori privat, ashtu dhe nga institucione të ndryshme”. Por, festivali teatror i Butrintit për tetë vjet me radhë është financuar nga Ministria e Kulturës me 8-10 milionë lekë të reja në vit, dhe papritur shuma zbret në 6 milionë lekë. Realisht dilema mes organizatorëve dhe strukturave shtetërore, se si duhet të financohet ky festival, ka rënduar mbi vetë evenimentin më të rëndësishëm kulturor që zhvillohet në kohën e sezonit turistik. Përgjigjia nga minstri i kulturës,z. Ylli Pango dhe kryeminstri i vendit, z.Sali Berisha ka qenë e prerë. Drejtori i festivalit Alfred Bualoti në një intervistë që ka dhënë dje për gazetën i konsideron të tetë edicionet me sponsor gjeneral MKTRS si një eksperiencë me shumë vlerë për bashkëpunimin me partnerë prestigjozë të teatrit mesdhetar e më gjerë. Ai e quan të natyrshme rritjen e pretendimeve për cilësinë e këtij evenimeti dhe mbështjetn fort nga shteti sepse sipas tij “kjo nuk i shërben vetëm njohjes dhe shkëmbimit të vlerave teatrore, por edhe turizmit kulturor”. Bualoti tha dje për gazetën TemA se “tashmë Shqipëria dhe Saranda njihet përmes Butrintit nga shumë njerëz të shquar e të mëdhenj të botës së qytetëruar. Pra kultura dhe posaçërisht teatri, është kthyer në elementin të rëndësishëm të integrimit tonë europian”.

Deri në mëtimin final se kujt i mbetet faji, Bualoti pohon se është mbajtur fort pas këtij gjysëm-projekti për të mos u tërhequr edhe më tej. Sido që të flitet në prag të këtij festivali ai po afron dhe, kuptohet që edicioni i 9-të i këtij festivali, fatkeqësisht po ecën mbrapsht. Në intervistën e dhënë dje drejtori i festivalit teatror të Butrintit, z. Alfred Bualoti, ka pohuar se ministri i Kulturës ka ndalur pikërisht atë fond që i duhej për të sjellë në Shqipëri trupat më të mira teatrore. Me keqardhje të madhe, ai ka pohuar se u kthye mbrapsht trupa e regjizorit të famshëm Aleksandër Morfov, sepse duheshin 22 mijë euro vetëm për shfaqjen e tij në Butrint. Morfov, regjizori bullgar me famë botërore, i cili është i ftuar në disa teatro të mëdhenjë të Europës për të bërë regji, edhe në Shqipëri e shfaqi fuqishëm gjeninë e tij me veprën “Don Zhuan”, që ishte një risi e jashtëzakonshme skenike për festivalin e Butrintit, por edhe një eksperiencë e rallë aktrimi.

Bualoti: Me çfarë aktiviteti më të mirë do t’i “gostisë” zoti Pango turistët që ka ftuar në Sarandë...?!

Dhurata Hamzai: Zoti Bualoti, pas rrudhjes së menjëhershme të buxhetit shtetëror për festivalin teatror të Butrintit, cila janë dështimet më të “dhimbshme” të projektit tuaj?

Alfred Bualoti: -U tërhoq trupa teatrore e San Petërburgut, e drejtuar nga regjizori me famë botërore Aleksandër Morfov. Ju e patë një vit më parë se çfarë regjie madhështore solli në skenën e festivalit me komedinë Don Zhuan.

Dh.H: Sa kushtonte ardhja e kësaj trupe në festivalin e Butrintit?

Alfred Bualoti: -Ardhja e kësaj trupe drejt festivalit të Butrintit kushtonte 22 mijë euro. Bëhet fjalë për veprën “Ëndrra e një nate vere”. Por jo vetëm kaq, u largua nga festivali i Butrintit trupa rumune me veprën “Elektra”, ardhja e së cilës në festivalin e Butrintit kushtonte 41 mijë euro. Po ashtu u larguan edhe trupa greke dhe ajo italiane që kushtonin 44 mijë euro, dhe jam çuditur se si për trupën italiane vetë Instituti Italian i Kulturës në Shqipëri nuk ndihmoi me asnjë lekë. Trupa italiane do të sillte në skenën e Butrintit dramën “Pasioni i grave trojane”

Dh.H: Përveç përgjigjes zyrtare, a patët një bisedë më të hapur me ministrin e TKRS, zotin Ylli Pango për shmangjen e këtij dështimi, ose së paku për zhdukjen e disa pasojave që ua kthejnë traditën e këtij festivali mbrapsht?

Alfred Bualoti: Gjatë përpjekjeve të mia për bisedime kuptova se ministrit të Kulturës, zotit Ylli Pango nuk i intereson fare festivali, por nuk kam për ta kuptuar kurrë si ka mundësi që nuk i intereson..! Nuk di a ka interesa ai për kulturën teatrore dhe me çfarë aktiviteti më të mirë do t’i “gostisë” turistët që ka ftuar në Sarandën e bukur, por fatkeqësisht të dhunuar nga betonimet pa kriter. Së paku do të ishte mirë që t’u flisnim atyre me gjuhën e kulturës.

Por këtu nuk është fjala vetëm për mënyrën se si do të monitorohej gjatë pikut të turizmit siti arkeologjik i Butrintit, detyrë kjo e ministrit, por tek disa detyrime më të mëdha të atij për kulturën e këtij vendi.

Dh.H. Cilat mendoni se ato janë…?

Alfred Bualoti: Le të nisemi që nga absurdi i trajtimit të festivalit të Butrintit.

Mos dini gjë, ju, që ka festivale të tjera teatrore të këtij niveli, me këtë gjeografi, me këtë integritet dhe me këtë sukses. Ministri i kulturës, zoti Pango, sillet sikur ka 10 festivale të tilla.

E kalon lehtë këtë mangësi duke argumentuar se Festivali Ndërkombëtar i Butrintit qenka një iniciativë private, po cila iniciativë teatrore shtetërore qenka më e rëndësishme, dini ndonjë ju gazetarët..?! Nëse flasim politikisht duket sikur flitet për delegim kopetencash, ndërkohë që realisht ky sllogan kthehet në demagogji duke u vënë në lojë interesa shumë të larta kulturore kombëtare nga njerëz të papërgjegjshëm. Ata e kthyen mbrapsht këtë traditë të mirë.

Dh.H: Sa kohë keni ju zoti Bualoti që negocioni me MKTRS për zhvillimin e këtij festivali?

Alfred Bualoti: Që në muajin dhjetor të vitit të kaluar dhe përgjigjen e marrim në muajin qershor, ku na ngelet vetëm një muaj kohë për të ndrequr dëmin dhe nisur nga e para, kur gjthçka e kishim gati nga normat dhe perspektivat e një viti më parë.

Dh.H: Mos duhet thënë se për këtë shkak në këtë edicion nuk do të kemi shumë të reja?

Alfred Bualoti: Nuk diskutohen që do të ketë risi dhe cilësi. Më shumë se cdo herë fest Butrinti do të ketë premiera, por mund të shtoj se është edhe një trup çeke e cila e përfaqëson shtetin e saj për herë të parë në Butrint. Struktura e organizmit nuk do të prishet, posterat, librat, albumet, broshurat janë bërë gati për festivalin të cilat do të shpërndahen në datën 8 korrik ku do të mbahet edhe konferenca për median në Tiranë.