Kosova nė njė hartė tė Ugandės
17.05.2008 11:36 Kulture - Burimi: SHQIP Kulture
Bejtullah Destani, studiuesi i arkivave britanike nuk ndalet nė zbulimin e fakteve tė reja historike qė kanė tė bėjnė me Shqipėrinė dhe Kosovėn. E jo vetėm pėr kėtė arsye, me tė drejtė ai ėshtė cilėsuar si njė librari lėvizėse. Dhe pėrkushtimi tij ka bėrė tė mundur zbulimin e njė dokumenti tė rėndėsishėm historik pėr Kosovėn. Disa ditė mė parė nė "The National Archives" (Arkivėn Kombėtare ) ai ka gjetur tejet rastėsisht njė hartė tė shekullit tė XVIIII, qė mban numrin e references F02/785 me vlera tė padiskutushme pėr tė kaluarėn e Kosovės, tashmė qė ėshtė njė shtet i pavarur. Siē informon Destani, ai e gjeti kėtė hartė kur po punonte pėr njė projekt amerikan rreth Afrikės Ekuatoriale, pikėrisht gjatė hulumtimit tė hartave qė kishin tė bėnin me Afrikėn Perėndimore. Dhe nė morrinė e tyre, Destani tregon se gjeti njė hartė tė Ugandės e cila kishte disa gjėra interesante, qė e bėri atė ta kopjojė. "Pėr mua si studiues kjo hartė paraqet njė rėndėsi tė veēantė pasi nė tre vende shkruhet Kosova. Kjo hartė ėshtė prodhur nga anglezėt pasi Uganda ishte koloni e Anglisė. Kolonitė i kanė pėrdorur kėto harta pėr qėllimet e tyre nėpėr institucione zyrtare", u shpreh Destani. Pėr tė, rėndėsia e kėsaj harte qėndron nė faktin se pėr herė tė parė pėrmendet emri Kosova. Por Destani thotė se duhet tė bėhet kujdes nė interpretimin e saj pasi gjuhėt e Afrikės kanė shqiptim ndryshe. Megjithatė ai pohon se kjo hartė merr njė rėndėsi tė veēantė pasi sė pari ėshtė prodhuar nga anglezėt dhe sė dyti shkruhet Kosova me A dhe jo Kosovo me O siē prononcohet nė anglisht fjala Kosovė. Nė asnjė rast studiuesi shqiptarė thotė se nė shkuarėn nuk ka hasur harta tė kėsaj natyre ku pėrmendet Kosova dhe datojnė nė shekullin e XVIIII. Gjatė kėrkimeve tė ai ka hasur vtėm nė harta tė fillim shekullit tė XX tė pėrpiluara nga shqiptarėt. "Kjo hartė besoj se do tė ngjall interes tek gjuhėtarėt, dhe gjeografėt. E mira do tė ishte qė dikush tė vizitojė Ugandėn duke ndėrmarrė njė studim tė hollėsishėm rreth kėsaj harte" shprehet Destani. Qė nga dita e parė kur ai shkeli nė Angli kanė kaluar plot 16 vjet. Destani ėshtė i kėnaqur me ēfarė ka arritur. Por pohon se nė punėn me arkivat sa mė shumė tė hulumtosh aq mė tepėr tė shtohet dėshira pėr tė qėndruar me orė tė tėra mbi ato dosje, njėra mė surprizuese se tjetra. Hulumtimet e tij nuk kanė mbetur thjesht pėr interes personal. Ato janė publikuar nė shumė libra, madje shumė botues apo historianė britanikė tė ēėshtjeve shqiptare kanė trokitur nė derėn e tij pėr ndihmė. Dhjetė vjet mė parė me iniciativėn e tij Bejtullahu dhe njė grup miqsh do tė themelonin "Qendrėn pėr Studime Shqiptare". Kjo qendėr, ka botuar deri tani libra qė kanė mė tepėr karakter historik dhe antropologjik, ose dorėshkrime tė pabotuara, por kjo nuk do tė thotė se ne nuk do tė botojmė nė tė ardhmen libra qė kanė tė bėjnė me karaktere kulturore, politike, d.m.th., libra qė janė pėr ēėshtje politike, qo fshin tė partive politike nė Kosovė, Shqipėri, Maqedoni apo Mal tė Zi ose biografi politike", thotė ai. Pėrsėri nė lidhje me hartat, Bejtullahu kujton se ka gjetur njė hartė tė Shqipėrisė, hartuar nga Konferenca e Londrės nė 1912-13, kur u aneksuanm troje shqiptare dhe ku gati gjysma e territorit iu la Greqisė, Serbisė dhe Malit tė Zi. "Britanikėt kanė pasur njė ide tė qartė se ēfarė duan shqiptarėt", vazhdon sė treguari ai. "Lord Fitzmaurice, nė vitin 1880, kėshilloi dhėnien e lirisė nga Perandoria Otomane dhe bashkimin e tė gjithė shqiptarėve pėr tė parandaluar trazira nė 100 vitet e ardhshme". Mbretėrit e Britanisė janė pėrfshirė nė marrėdhėnie tė drejtpėrdrejta me shqiptarėt. Destani ka zbuluar disa dokumente, ku nė njėrėn prej tyre shkruhet se nė vitin 1520 Henry VIII u vesh me njė kostum qepur nė Shqipėri me fije ari.
lajme.parajsa.com
Komentoni artikullin
