Shqiptarėt qė fshihen pas "Trojanėve"
19.07.2008 06:53 Kulture - Burimi: SHQIP Kulture
Shqiptarėt sjellin "Trojanėt" nė shqip. Me kėtė surprizė tė parė ngrihet sipari i edicionit tė 9 tė festivalit ndėrkombėtar tė teatrove, "Butrinti 2000". Tragjedia antike e Euripidit, e njohur deri tani pėrmes gjuhėve tė huaja dhe pėrmes lojės sė tė huajve, nė Butrint flet shqip, falė pėrkthimit tė bėrė nga shkrimtari i ri sarandjot, Romeo Ēollaku, qė bėn jetėn e emigrantit nė Pankrati tė Athinės. Regjisori grek i karrierės, Vangjelis Theodhoropulos, thotė se me tė mbėrritur nė adresė tė tij kėrkesa e Teatrit Kombėtar Shqiptar pėr tė vėnė nė skenė "Euripidin", iu drejtua Romeos, me tė cilin banojnė nė tė njėjtėn lagje tė Athinės dhe ka qenė edhe bashkėpunimi me tė qė e ka bėrė ti shohė ndryshe shqiptarėt. Mė tej ai ka mbetur i mrekulluar nga puna me artistėt shqiptarė qė ka gjetur nė Tiranė. Regjisori grek, qė edhe nė Neo Kozmos tė Athinės drejton njė grup artistėsh shqiptarė dhe qė spektatorė tė teatrove tė tij ka kryesisht emigrantėt, thotė shumė sinqerisht se "ėshtė fat i madh tė punosh me Margarita Xhepėn, Rajmonda Bulkun, Luiza Xhuvanin dhe Ema Andrean". Tė gjitha konsideratat e tij ai i shpreh mes tė tjerash nė njė intervistė ekskluzive pėr "Shqip", njė natė para shfaqjes nė Butrint.
Si u bė e mundur qė ju tė merrnit pėrsipėr vėnien e tragjedisė "Trojanėt" me aktorė shqiptarė dhe pėrkthyer nga njė shqiptar?
Janė bėrė dhe gjėra tė tjera me Romeon. Kur mė bėnė kėrkesė nga Teatri Shqiptar, qė tė bėja regjinė pėr "Trojanėt" qė shkojnė nė Butrint, ku Rajmonda Bulku ėshtė aktorja e rolit kryesor nė kėtė teatėr, pėrpjekja e parė qė bėra ishte tė siguroja njė pėrkthim tė mirė. Doja qė pėrkthyesi tė ishte edhe poet e shkrimtar, pasi kjo ėshtė njė kėrkesė e dramės antike greke. Pyeta shokė tė mi pėrkthyes nė Greqi. Mė thanė tė tėrė pėr Romeo Ēollakun. Mė thanė se ishte mė i miri. E njoha atė, pasi doli qė banojmė nė tė njėjtėn lagje, nė Pankrati tė Athinės. Ėshtė njė intelektual i kompletuar dhe shumė punėtor dhe ia doli pėr bukuri qė tė bėhej ky pėrkthim. E falėnderoj shumė, se ishte njė bashkėpunim shumė i mirė.
Sa e vėshtirė ėshtė tė punosh si regjisor me njė trupė tė huaj shqiptare?
E vėshtirė nuk ėshtė, se po bindem qė ka artistė shumė tė mirė Shqipėria. Ėshtė fat i madh tė punosh me Margarita Xhepėn, Rajmonda Bulkun, Luiza Xhuvanin dhe Ema Andrean. Ėshtė njė grup shumė i mirė aktoresh gra, sikurse e kėrkon edhe tragjedia e Euripidit. Them se nuk mė solli vėshtirėsi, pasi ishte njėlloj si tė punoje nė Greqi apo nė ndonjė vend tjetėr tė Evropės. Vėshtirėsia ėshtė vetėm te gjuha dhe humbet pak kohė deri sa vėrejtja e mundshme tė pėrkthehet nė shqip.
Ēfarė mendoni se do sjellė ky teatėr nė festivalin "Butrinti 2000"?
Janė 70 vjet teatėr kombėtar dhe ėshtė hera e parė mė 18 korrik 2008 qė ai do tė ngjitet nė shkallėt e Butrintit. Do tė ngjitet pėr herė tė parė me njė tragjedi antike greke. Kjo mė bėn shumė pėrshtypje. Dhe mendoj se gjatė sundimit tė Enver Hoxhės, ju nuk flisnit dot pėr lirinė, ndėrsa tragjeditė greke, qė nga antikiteti, flasin pėr lirinė.
E ndjeni si njė mangėsi qė provat tuaja janė zhvilluar nė Tiranė, ndėrsa skena e Butrintit ėshtė tjetėr gjė?
Jo, nuk ėshtė aspak e vėshtirė ta kapėrcej kėtė diferencė mes kushteve tė provave dhe atyre tė shfaqjes, pasi kam eksperiencėn e Greqisė. Kam vėnė disa shfaqje nė teatrin "Epidhavros" dhe i njoh vėshtirėsitė e ndjehem i ambientuar. Megjithatė, kisha bėrė kėrkesė tė bėnin 10 ditė prova nė Butrint, por mundėsitė ekonomike nuk na lejuan. Suporti financiar e ka katandisur festivalin nga 8 nė 4 ditė. Pra, do tė jemi vetėm pėr 4 ditė kėtu.
Cila ėshtė karriera juaj nė fushė tė teatrit?
Nuk mė pėlqen tė flas pėr veten, por meqė jam nė Shqipėri, po tregoj. Jam nga Athina. Mbarova studimet pėr aktor, pastaj vazhdova pėr regjisor. Kam drejtuar disa trupa teatrore, pėrfshi dhe Teatrin Nacional tė Greqisė. Tani drejtoj njė grup teatror tė Neo Kozmos. Kam vėnė nė skenė shumė shfaqje me kėtė grup. Tani teatri ynė ėshtė njė teatėr qė ndiqet me interes nga shumė emigrantė. Mes tė tjerash pėrmend pjesėn "Emigrantėt" tė Morzhek, ku kanė luajtur Laert Vasili, Nikolla Llambro dhe tė tjerė artistė shqiptarė tė emigruar nė Greqi.
A ka ndryshim mes asaj qė dinit pėr Shqipėrinė e Sarandėn dhe si e gjetėt?
Mė pėlqen shumė kuzhina shqiptare. Njoha shumė njerėz. Shqiptarėt ikėn nga atdheu pėr tė punuar dhe mėkėmbur familjet e tyre. Ka dhe njė mendim tjetėr pėr Shqipėrinė e varfėrisė, por ka edhe njerėz tė pasur, si nė lekė e sidomos nė ambicie kulturore. Nuk mund ta mendoja nga Athina qė tė shikoja jetė kaq tė pasur kulturore nė Tiranė. Po aq jam gėzuar qė i kam parė njerėzit nė shėtitje nė Tiranė dhe nė shėtitoren e Sarandės. Por, i them vetes edhe njė herė: duhet ti njohėsh njerėzit dhe tė mos thuash vetėm "ah, i shkreti emigrant", siē jemi mėsuar. Jo, shqiptarėt nuk janė njerėz pėr tė cilėt, pa pėrjashtim, duhet tė mendosh si pėr njerėz gjynahqarė, por tė dish tė mirat dhe dobėsitė e tyre. Them se jam nga njerėzit qė kam depėrtuar pėrmes artit nė tė vėrtetėn e shqiptarėve dhe jam shumė i gėzuar qė kam punuar e jam njohur me ta.
Si u bė e mundur qė ju tė merrnit pėrsipėr vėnien e tragjedisė "Trojanėt" me aktorė shqiptarė dhe pėrkthyer nga njė shqiptar?
Janė bėrė dhe gjėra tė tjera me Romeon. Kur mė bėnė kėrkesė nga Teatri Shqiptar, qė tė bėja regjinė pėr "Trojanėt" qė shkojnė nė Butrint, ku Rajmonda Bulku ėshtė aktorja e rolit kryesor nė kėtė teatėr, pėrpjekja e parė qė bėra ishte tė siguroja njė pėrkthim tė mirė. Doja qė pėrkthyesi tė ishte edhe poet e shkrimtar, pasi kjo ėshtė njė kėrkesė e dramės antike greke. Pyeta shokė tė mi pėrkthyes nė Greqi. Mė thanė tė tėrė pėr Romeo Ēollakun. Mė thanė se ishte mė i miri. E njoha atė, pasi doli qė banojmė nė tė njėjtėn lagje, nė Pankrati tė Athinės. Ėshtė njė intelektual i kompletuar dhe shumė punėtor dhe ia doli pėr bukuri qė tė bėhej ky pėrkthim. E falėnderoj shumė, se ishte njė bashkėpunim shumė i mirė.
Sa e vėshtirė ėshtė tė punosh si regjisor me njė trupė tė huaj shqiptare?
E vėshtirė nuk ėshtė, se po bindem qė ka artistė shumė tė mirė Shqipėria. Ėshtė fat i madh tė punosh me Margarita Xhepėn, Rajmonda Bulkun, Luiza Xhuvanin dhe Ema Andrean. Ėshtė njė grup shumė i mirė aktoresh gra, sikurse e kėrkon edhe tragjedia e Euripidit. Them se nuk mė solli vėshtirėsi, pasi ishte njėlloj si tė punoje nė Greqi apo nė ndonjė vend tjetėr tė Evropės. Vėshtirėsia ėshtė vetėm te gjuha dhe humbet pak kohė deri sa vėrejtja e mundshme tė pėrkthehet nė shqip.
Ēfarė mendoni se do sjellė ky teatėr nė festivalin "Butrinti 2000"?
Janė 70 vjet teatėr kombėtar dhe ėshtė hera e parė mė 18 korrik 2008 qė ai do tė ngjitet nė shkallėt e Butrintit. Do tė ngjitet pėr herė tė parė me njė tragjedi antike greke. Kjo mė bėn shumė pėrshtypje. Dhe mendoj se gjatė sundimit tė Enver Hoxhės, ju nuk flisnit dot pėr lirinė, ndėrsa tragjeditė greke, qė nga antikiteti, flasin pėr lirinė.
E ndjeni si njė mangėsi qė provat tuaja janė zhvilluar nė Tiranė, ndėrsa skena e Butrintit ėshtė tjetėr gjė?
Jo, nuk ėshtė aspak e vėshtirė ta kapėrcej kėtė diferencė mes kushteve tė provave dhe atyre tė shfaqjes, pasi kam eksperiencėn e Greqisė. Kam vėnė disa shfaqje nė teatrin "Epidhavros" dhe i njoh vėshtirėsitė e ndjehem i ambientuar. Megjithatė, kisha bėrė kėrkesė tė bėnin 10 ditė prova nė Butrint, por mundėsitė ekonomike nuk na lejuan. Suporti financiar e ka katandisur festivalin nga 8 nė 4 ditė. Pra, do tė jemi vetėm pėr 4 ditė kėtu.
Cila ėshtė karriera juaj nė fushė tė teatrit?
Nuk mė pėlqen tė flas pėr veten, por meqė jam nė Shqipėri, po tregoj. Jam nga Athina. Mbarova studimet pėr aktor, pastaj vazhdova pėr regjisor. Kam drejtuar disa trupa teatrore, pėrfshi dhe Teatrin Nacional tė Greqisė. Tani drejtoj njė grup teatror tė Neo Kozmos. Kam vėnė nė skenė shumė shfaqje me kėtė grup. Tani teatri ynė ėshtė njė teatėr qė ndiqet me interes nga shumė emigrantė. Mes tė tjerash pėrmend pjesėn "Emigrantėt" tė Morzhek, ku kanė luajtur Laert Vasili, Nikolla Llambro dhe tė tjerė artistė shqiptarė tė emigruar nė Greqi.
A ka ndryshim mes asaj qė dinit pėr Shqipėrinė e Sarandėn dhe si e gjetėt?
Mė pėlqen shumė kuzhina shqiptare. Njoha shumė njerėz. Shqiptarėt ikėn nga atdheu pėr tė punuar dhe mėkėmbur familjet e tyre. Ka dhe njė mendim tjetėr pėr Shqipėrinė e varfėrisė, por ka edhe njerėz tė pasur, si nė lekė e sidomos nė ambicie kulturore. Nuk mund ta mendoja nga Athina qė tė shikoja jetė kaq tė pasur kulturore nė Tiranė. Po aq jam gėzuar qė i kam parė njerėzit nė shėtitje nė Tiranė dhe nė shėtitoren e Sarandės. Por, i them vetes edhe njė herė: duhet ti njohėsh njerėzit dhe tė mos thuash vetėm "ah, i shkreti emigrant", siē jemi mėsuar. Jo, shqiptarėt nuk janė njerėz pėr tė cilėt, pa pėrjashtim, duhet tė mendosh si pėr njerėz gjynahqarė, por tė dish tė mirat dhe dobėsitė e tyre. Them se jam nga njerėzit qė kam depėrtuar pėrmes artit nė tė vėrtetėn e shqiptarėve dhe jam shumė i gėzuar qė kam punuar e jam njohur me ta.
lajme.parajsa.com
