GJIROKASTER- Një godinë e re do të ngrihet në qendrën historike të Gjirokastrës, qytet i mbrojtur nga UNESCO për vlerat e trashëgimisë kulturore. Ndërtesa është planifikuar të shërbejë si universitet publik apo shtesa fakultetesh të Universitetit ekzistues "Eqerem Çabej". Projekti është diskutuar para disa ditësh në mbledhjen e Këshillit Kombëtar të Restaurimit. Lorenc Bejko, drejtor i Institutit të Monumenteve të Kulturës, njëkohësisht edhe sekretar i KKR-së, e konsideron një hap pozitiv për rijetëzimin e kësaj zone, me qëllimin për të nxitur edhe veprimtari të tjera me karakter ekonomik që lidhen me praninë e studentëve. Por, a do të qëndronte një ndërtim i ri mes godinave karakteristike? A e cenon imazhin e qendrës historike? Këto janë pyetje që lindin natyrshëm kur flitet për një trashëgimi e pranuar si botërore. Diskutimi i specialistëve ka qenë i gjatë dhe jo i njëmendët. Bejko shprehet se ata dhe kolegët ndërkombëtarë janë të ndërgjegjshëm se ndërhyrja në qendrën historike është shumë delikate. Ajo kërkon reflektim të thelluar, për të parë se sa ndërtimi i ri konkurron me kontekstin historik dhe vlerat monumentale të Gjirokastrës, dhe a i integrohet në asetin urbanistik të qytetit. "Konceptin e ruajtjes së qendrës historike nuk e shohim thjesht si një përpjekje për ta fosilizuar atë. Eksperienca botërore tregon që suksesi i ruajtjes së tyre lidhet ngushtë me integrimin në jetën e sotme. Ky aspekt është diskutuar edhe kur Gjirokastra u aplikua për t'u pranuar në UNESCO si qytet më vete, edhe në rastin më të fundit bashkë me Beratin, si site në seri", - shprehet Lorenc Bejko, drejtor i Institutit të Monumenteve të Kulturës. Në fakt janë paraqitur dy projekte për t'u diskutuar. I pari synon në përshtatjen e godinave ekzistuese, monumente të kulturës, si ambiente për universitet. Në këtë rast tentohet vetëm një ndërhyrje e brendshme dhe jo në strukturën e jashtme të godinave. Ndërsa i dyti paraqet ndërtimin e një godine të re në sheshin e obeliskut dhe në territorin përreth tij. Por, projekti i godinës së re është pranuar si më i mundshmi dhe pritet vetëm forma zyrtare e tij, i cili më pas do të diskutohet me specialistët e UNESCO-s. Sipas Bejkos, ideja e një ndërtimi të ri është e vjetër dhe daton nga fundi i viteve '80, ku fillimisht ishte menduar për bibliotekë qyteti, fakultet e deri te versione arkitektonike të ndryshme, herë moderne dhe në kundërshtim të qëllimshëm me kontekstin historik. Ai shprehet se kjo ka qenë edhe një nxitje e Bashkisë së qytetit, për të krijuar një jetë më të përqendruar në qendrën historike.
Projekti
Mes projektit, i cili parashikon përshtatjen e godinave ekzistuese dhe atij për ndërtimin e një godine të re, është zgjedhur ky i fundit. Drejtori i IMK-së, Lorenc Bejko mendon se ata nuk e përjashtojnë njëri -tjetrin. "Edhe ndërtimi i ri nuk mund të përmbushë nevojat e Universitetit të Gjirokastrës. Qëllimi i tij është të sjellë dhe të vërë në funksion aktivitete të tjera. Ambientet ekzistuese mund të përdoren për laboratorë, për fjetjen e studentëve apo për veprimtari ekonomike që lidhen me jetën e tyre të përditshme", - thekson ai. Por nga ana tjetër, për të, këto vendime duhet të jenë të kujdesshme, sepse janë delikate për mënyrën e trajtimit. Kjo nënkupton bashkëpunimin me komitetin e trashëgimisë botërore. Deri më tani, ata janë informuar vetëm për projektin si ide dhe nuk kanë bërë asnjë gjë konkrete. Bejko thekson se së shpejti do të kenë një version zyrtar, i cili do të diskutohet me specialistët e UNECSO-s. Sipas projektit universiteti është parashikuar të ngrihet te Obelisku dhe territori poshtë tij, që për Bejkon përbën një territor të degraduar në gjendjen e sotme. Ndërsa platformën ku më parë ka qenë vendosur përmendorja e Enver Hoxhës, e quan një ndërhyrje gjysmë urbane që duhet përfunduar. Pavarësisht aspekteve që drejtori i IMKS-së rreshton në përkrahje të këtij projekti, nuk mund të thuhet me siguri se zbatimi praktik do të jetë i suksesshëm në qendrën historike të qytetit të gurtë. "Do të na gjykojë koha", - thotë Bejko.

(s.g/GazetaShqiptare/BalkanWeb)