Hapja e dosjeve, tërhiqet edhe PD-ja

20.07.2008 18:05 Politike - Burimi: Metropol Politike

Ish-bashkëpunëtorët e Sigurimit, demokratët lëshojnë pe. Socialistët të kënaqur

Patozi: Kemi durim për një ligj konsensual.

Leskaj: Mirëpresim reflektimin

Miratimi i një ligji për hapjen e dosjeve për ish-bashkëpunëtorët e Sigurimit të Shtetit duket se do të shtyhet sërish, ndërkohë demokratët dhe socialistët fajësojnë njëri-tjetrin për zvarritjen e procesit. Shpresat që një ligj i tillë të miratohet brenda korrikut janë të pakta, duket se debati për këtë çështje do të rihapet në muajin shtator. Megjithëse çështja e hapjes së dosjeve diskutohet prej vitesh dhe publikisht, forcat kryesore politike janë shprehur pro procesit, Shqipëria mbetet i vetmi vend ish-komunist që nuk ka hapur dosjet për ish-bashkëpunëtorët. Pas braktisjes së Komisionit parlamentar të Ligjeve nga deputetët e PS-së, Partia Demokratike përmes kryetarit të grupit parlamentar të saj Astrit Patozi është shprehur e gatshme për të lëshuar pe, duke i ka bërë thirrje opozitës që t’u rikthehet diskutimeve. Dy partitë më të mëdha parlamentare nuk mundën të gjejnë konsensusin për hartimin e një drafti konsensual për shkak se PS-ja ka kundërshtuar propozimin e demokratëve për ndërprerjen e mandatit për të gjitha ata zyrtarë apo të zgjedhur që do të rezultojnë ish-bashkëpunëtorë të Sigurimit. Po kështu PS-ja nuk ka pranuar një tjetër propozim të PD-së për të rikontrolluar të gjithë ata zyrtarë apo të zgjedhur që i janë nënshtruar procesit të verifikimit të pastërtisë së figurës përmes ligjeve të miratuara më parë dhe që janë certifikuar si të pastër.

Demokratët

Kryetari i grupit parlamentar të Partisë Demokratike, Astrit Patozi, theksoi dje në një prononcim për mediet se çështja e hapjes së dosjeve nuk është një temë e re për politikën dhe shoqërinë shqiptare. Patozi tha se demokratët nuk kanë asnjë dilemë në lidhje me miratimin e një projektligji që do të pastronte jo vetëm politikën, por edhe administratën shtetërore nga ish-bashkëpunëtorët e Sigurimit të Shtetit, si dhe nga ish-nomeklatura komuniste. Patozi theksoi se PD-ja ka durimin e duhur për hartimin dhe miratimin e një ligji konsensual, duke shtuar se kjo do të varet nga vullneti që ka Partia Socialiste dhe opozita për t’iu rikthyer procesit dhe për të konkretizuar miratimin e një ligji. Për kreun e deputetëve demokratë qëndrimi i mbajtur deri më sot nga socialistët ka qenë refraktar. “Partia Socialiste duhet të ishte pala më e interesuar për t’u distancuar nga e shkuara komuniste. Ngërçi për zgjidhjen e kësaj çështjeje nuk qëndron te ne, pasi PD-ja është e hapur për të bërë lëshime”, - tha Patozi.

Socialistët

“Partia Socialiste ka kërkuar pak më shumë kohë për miratimin e ligjit për hapjen e dosjeve, në mënyrë që ky ligj të marrë seriozitetin, vlerësimin, konsulencën dhe asistencën e nevojshme. Kjo do të thotë që ligji të konsultohet me ekspertë brenda vendit, madje dhe me ekspertë ndërkombëtarë”, - u shpreh dje kryetarja e grupit parlamentar të PS-së Valentina Leskaj. Ajo theksoi se varianti i propozuar nga PD-ja nuk është një ligj për hapjen e dosjeve, por është një ligj lustracioni. “Për këtë arsye ne kemi kërkuar javën e kaluar që përveç afatit kohor, projektligji të ketë në themel rezolutën e Këshillit të Evropës, e cila i adresohet çështjes së hapjes së dosjeve”, - tha Leskaj. Duke sqaruar largimin e deputetëve të PS-së nga Komisioni i Ligjeve, Leskaj tha se “deputetët u larguan për faktin se komisioni u fut në shqyrtimin e ligjit nen për nen, pra pa e shqyrtuar në parim u kalua në shqyrtimin nen për nen dhe Partia Socialiste nuk mund të hynte në diskutimin nen për nen për një ligj për të cilin nuk ishte rënë dakord”. Në lidhje me qëndrimin më të ri të demokratëve, të cilët janë shprehur të gatshëm për t’i lënë më shumë kohë në dispozicion debatit në lidhje me miratimin e ligjit, Leskaj theksoi se reflektimi i Partisë Demokratike është i mirëpritur, në qoftë se është serioz. “Ne këtë kemi kërkuar, kemi kërkuar më shumë kohë, që ligji të jetë i konsultuar. Është një ligj serioz dhe nuk mund të bëhet blic, pra brenda një jave, sidomos në një kohë kur diskutohen shumë ligje. Janë 35 ligje që diskutohen në Parlament dhe është futur edhe ky brenda një jave”, - tha Leskaj. E pyetur nëse miratimi i ligjit do të mund të bëhej brenda sesionit parlamentar, kryetarja e deputetëve socialistë u shpreh se “kjo kohë nuk është e mjaftueshme dhe besoj se edhe deklarata e OSBE-së ka qenë në këtë linjë”.

Drafti i PD-së

Drafti i paraqitur në komision nga deputeti Aldo Bumçi është teksti i Partisë Demokratike me reflektimet e amendamenteve të deputetëve të tjerë. Ligji ka si qëllim kontrollimin e figurës së çdo funksionari politik të zgjedhur apo të emëruar, lidhur me pjesëmarrjen e tyre në strukturat politikëbërëse dhe zbatuese të dhunës së diktaturës, si dhe strukturat e Sigurimit të Shtetit për periudhën 29 nëntor 1944 deri më 8 dhjetor 1990. Po ashtu ai përcakton subjektet dhe funksionet e larta shtetërore që janë të papajtueshme me veprimtarinë publike të zyrtarit për shkak të qenies si drejtues, anëtar ose bashkëpunëtor në strukturat e mësipërme gjatë së njëjtës periudhë. Për zbatimin e këtij ligji propozohet ngritja dhe funksionimi i Autoritetit të Kontrollit të Figurave, i cili përbëhet nga 5 anëtarë: 2 nga maxhoranca, 2 nga opozita dhe 1 i zgjedhur me konsensus. Ky autoritet fillon procedurën për subjektet e ligjit me kërkesë të titullarit të institucionit të emërtesës dhe me kërkesë të vetë subjektit. Procesit të verifikimit i nënshtrohen edhe kandidatët për emërimin në postet që sipas këtij ligji i nënshtrohen verifikimit.

Zvarritja

Ish-spiunët, Shqipëria e fundit

Nëse do të krahasohet Shqipëria me vendet ish-komuniste, ajo renditet e fundit, madje është shumë hapa pas nga Maqedonia, e cila në fillim të këtij viti ka miratuar ligjin për hapjen e dosjeve. Gjithashtu ligji për hapjen e dosjeve të bashkëpunëtorëve të Shërbimit Sekret gjatë periudhës komuniste është miratuar në Bullgari, proces ky që është drejt përfundimit, si dhe në Rumani, në të cilën ligji është miratuar rreth 3 vjet më parë. Sipas të dhënave të publikuara, ndër vendet e para ish-komuniste që kanë vendosur hapjen e dosjeve të ish-bashkëpunëtorëve të Sigurimit janë ish-Republika Demokratike e Gjermanisë, Çekia, Polonia etj. Çekia ka miratuar ligjin vetëm pak kohë pas rrëzimit të sistemit komunist dhe formula e ndjekur në këtë vend për spiunët e kohës së diktaturës është diskutuar disa herë dhe shihet si një mundësi për t’u aplikuar në Shqipëri. Në Gjermaninë Lindore procesi i hapjes së dosjeve është kryer menjëherë pas bashkimit të ish-RDGJ-së me RFGJ-në dhe sot në Gjermani arkivat e ish-sigurimit të shtetit (STAS-it) janë të hapura edhe për publikun.

Hapja e dosjeve në Bullgari

Janë publikuar të dhënat për 107 qeveritarë

Bullgaria, një nga vendet ish-komuniste, ka publikuar dosjet për 107 qeveritarë të zgjedhur në qeveritë pas rënies së sistemit diktatorial në këtë vend. Të gjithë zyrtarëve që u janë publikuar dosjet i përkasin periudhës 17-vjeçare 1991-2008. Nga hapja e dosjeve në Bullgari 30 zyrtarë të lartë, nga të cilët 25 ministra, katër zëvendëskryeministra dhe një kryeministër, kanë pasur lidhje me ish-sigurimin e shtetit në këtë vend. Në të dhënat e bëra publike përfshihet edhe Georgi Parvanov, i përfshirë në shërbimet sekrete të kundërzbulimit me pseudonimin “Gotze”. Në Bullgari, ish-sigurimsit kryesisht ishin të shtrirë në shërbimin diplomatik dhe në Ministrinë e Jashtme. Të dhënat flasin se tre ish-ministra dhe 13 zëvendësministra, kanë qenë kuadro të shërbimit të kundërzbulimit të sistemit komunist. Një ndër gazetarët më të njohur investigativë në Bullgari, Hristo Hristov, në lidhje me hapjen e dosjeve për bashkëpunëtorët e ish-sigurimit në këtë shtet shprehet se "njerëz dhe struktura të caktuara kanë njëfarë interesi politik dhe ekonomik që dosjet e ish-sigurimit të mbeten të mbyllura. Kjo në mënyrë që të mos dalin në shesh dosjet e elitës politike dhe ekonomike."

Ish-spiunët në Rumani

Në verifikim rreth 2 milionë dosje

Rumania nisi procesin e hapjes së dosjeve në vitin 2005 dhe në këtë proces janë përfshirë për verifikim rreth 2 milionë dosje. Megjithëse procesi ka kaluar disa vështirësi teknike, sërish ai nuk është ndalur, edhe pse Gjykata Kushtetuese në këtë vend i ka konsideruar si anti-kushtetuese disa nga pjesët më të rëndësishme të ligjit që mundëson hapjen e dosjeve. Konstantin Dumitresku do të shprehej pak kohë më parë, në cilësinë e kryetarit të komisionit për zbardhjen e dosjeve: “Ne morëm sinjalin se mund të fillonim të studionim dosjet. Por ne nuk jemi në gjendje të bëjmë ndonjë punë të madhe. Ne kemi punësuar vetëm 300 punonjës, ndërkohë që zyra analoge gjermane ka punësuar 3000. Megjithatë, njerëzit i zuri paniku nga frika e zbulimit të sekreteve. Sikur të kishim më shumë punonjës, do të arrinim rezultate fantastike. Në bazë të të dhënave të publikuara në periudha të ndryshme, për shumë nga gjyqtarët dhe prokurorët në Rumani nuk janë gjetur dokumentet që tregojnë se kanë qenë bashkëpunëtorë të sigurimit të shtetit. Gjithsesi, autoritetet përkatëse në këtë vend kanë gjetur informacione të mjaftueshme nga dosjet e atyre që janë spiunuar dhe përndjekur.

Dosjet në Maqedoni

Ish-spiunët jo në poste drejtuese

Maqedonia ka vendosur miratimin e ligjit për hapjen e dosjeve vetëm disa muaj më parë. I njohur si “Ligji për ilustrim”, ai është miratuar nga Kuvendi maqedonas në fillim të 2008-s dhe në bazë të tij do të verifikohen dosjet nga viti 1946 deri në periudhën kur ligji ka hyrë në fuqi. Në ligj është përcaktuar se personat e përfshirë në shërbimet sekrete nuk do të kenë të drejtën të marrin poste të larta drejtuese. Megjithëse gjatë diskutimeve dhe debatit për miratimin e ligjit ka ekzistuar frika se ai mund të përdorej për qëllime politike, sërish Kuvendi maqedonas i ka hapur dritën jeshile nisjes së punës për hapjen e dosjeve të ish-bashkëpunëtorëve të sigurimit gjatë periudhës komuniste. Miratimi i ligjit u pasua nga ngritja e komisionit përkatës, në të cilin personat që mbajnë poste dhe funksione të larta shtetërore duhet të bëjnë deklaratën nëse kanë qenë ose jo bashkëpunëtorë të shërbimeve sekrete. Më tej është komisioni që bën verifikimet përkatëse për secilën deklaratë të bërë.

Artikullin origjinal mund ta lexoni ketu

lajme.parajsa.com