Referendumi i “noterëve”�

Nëse do të mbahej në parametrat e premtuar, do të ishte pa asnjë dyshim referendumi më i kushtueshëm në historinë e Shqipërisë. Plot 6 milion euro, vetëm kostoja e noterizimit, pa harruar makinën e madhe elektorale që do të ngrihej në këmbë në cdo cep të vendit.
Iniciativa e partive të vogla opozitare për të organizuar një referendum në lidhje me anullimin e ndryshimeve kushtetuese, që u formalizuan në 21 prill në Kuvend me votat e PD-PS, duket se do të jetë dicka më shumë se një sfidë personale ndaj Ramës dhe Berishës. Në fakt, duke parë se cfarë energjish kërkon për realizimin e tij, ky referendum mund të jetë para së gjithash një sfidë financiare. “Bazuar në nenin 150 të Kushtetutës, ne do të mbledhim jo 50 mijë firma të shtetasve shqiptarë, që kanë të drejtë vote, por do të mbledhim minimumi 500 mijë deklarata noteriale të qytetarëve shqiptarë, që kanë të drejtë vote për të kërkuar referendumin, i cili do të mbrojë lirinë e popullit shqiptar, do të mbrojë sovranitetin e tij nga nëpërkëmbja që i është bërë në natën e errët të 21 prillit”, kështu deklaronte pak ditë më parë kreu i LSI Ilir Meta, në vigjilje të shpalljes së nismës referendare.
Një deklaratë impenjuese, madje shumë impenjuese për një grusht partish që nuk zotërojnë vecse burime të kufizuara financiare. Të paktën në letër. Nëse deklarata e zotit Meta do të merrte një formë konkrete, në përmasat e premtuara, atëhere mund të thuhet pa frikë se këto parti, bashkë me anullimin e ndryshimeve kushtetuese (në rast vote pro nga ana e zgjedhësve), do të duhej të shpallnin falimentin financiar. Gjithnjë me kusht që t’i gjejnë dhe t’i angazhojnë paratë e duhura. Nëse i hedh një sy procedurës së noterizimit të firmave për shpalljen e referendumit, të premtuar nga paneli opozitar, do të vesh re se ky është një proces në vetvete mjaft i kushtueshëm. Një procedurë noterizimi firme, si ato që kryhen me shumicë në zyrat e noterëve në dy anët e Lanës, kushton sot 1200 lekë. Një shifër e vendosur nga ministria e drejtësisë, e palëvizshme dhe e pandryshueshme. Gjysëm milioni firma të noterizuara, sic premton zoti Meta, bëjnë hic më pak se rreth 5 milion euro! Një shifër tejet e lartë për buxhetin (zyrtar) të cdo partie politike në Shqipëri. A janë të gatshëm të shpenzojnë një shifër të tillë armiqtë e Ramës e Berishës?! Vështirë të thuhet, megjithëse ka shumë gjasa që iniciativa për t’i noterizuar format të ndalet shumë më poshtë se shifra 500 mijë.
Kjo është ana tekniko-financiare e ceshtjes. Pasi ka edhe një anë procedurale, parimore e ligjore. PS dhe LSI janë përplasur shpesh ditët e fundit, lidhur me ligjshmërinë e këtij referendumi. Në më shumë se një rast, socialistët kanë vënë në dukje se referendumi per ndryshimet kushtetuese kryhet vetëm përmes mbledhjes se 28 votave të deputetëve të Kuvendit të Shqipërisë. Ata theksojnë gjithashtu se kodi zgjedhor nuk lejon, për shkak të afateve kohore, mbajtjen e një referendumi të tillë në rrugë popullore. Por LSI dhe partitë rreth saj deklarohen të vendosura në aplikimin e nenit 150 të Kushtetutës, i cili lejon mbajtjen e referendumeve për ceshtje të rëndësishmë, pas mbledhjes së 50 mijë firmave popullore.
Sic shihet pra, problemi duket i mbetur në një pikë të vdekur. Nga njëra anë PS, e cila nuk duket se ka ndërmend të rimendojë atë që bëri në 21 prill, kur votoi një sistem zgjedhor që i godet rëndë të vegjëlit, e nga ana e tyre ish-aleatët e saj politikë, të cilët duken po aq të vendosur që të luajnë kartën e presionit mbi Ramën, me qëllim që plani i dy partive të mëdha për një parlament të ardhshëm me sa më pak deputetë të partive të treta, të mos marrë jetë përfundimisht. Një element i rëndësishëm në këtë lojë tërheqjeje litari, duket se luan edhe definimi i Kodit Zgjedhor, mbi bazën e sistemit të ri të aprovuar. Ky mesa duket është momenti i padukshëm mbi të cilin po luhet këto orë. Dhe kush më mirë se një lider si Gjinushi, mund ta bëjë këtë në këtë moment kolapsi brenda të majtës.
I parë kështu, referendumi i kushtetutës duket më shumë si një kërcënim, sesa si një alternativë konkrete. Partitë e vogla e dinë se përtej vështirësive financiare dhe organizative, do të jetë shumë e vështirë të fitohet një kauzë referendare, duke i dhënë remave kundër rrymës së të mëdhenjve. Ka shumë mundësi që duke kërcënuar papushim me referendumin, Meta të jetë duke menduar strategjinë paralele të negociimit, sic ka ndodhur rëndom në politikën shqiptare në situata të ngjashme. Një zgjidhje kjo që do të ishte e mirëpritur dhe që do të qetësonte ujrat në krahun e majtë, në kushtet kur zgjedhjet po afrojnë dhe kur elektorati i majtë po risheh edhe një herë simptomat e vitit 2005, kur carja e atëhershme Nano-Meta, solli de facto në pushtet Berishën. Kushtet nuk janë më ato të vitit 2005, kjo është e vërtetë, porse opozita e sotme nuk duket se i ka tepër votat, që t’i lejojë vetes luksin e vajtjes në zgjedhje si një cetë e shpartalluar dhe ku të gjithë luftojnë të gjithë.