Supermarket Meico

Për herë të fundit, në publik ato janë treguar në paradën ushtarakëve që Enver Hoxha organizoi për 35 vjetorin e çlirimit të vendit në 29 nëntor 1979. Tani dhe ato do të duhet të largohen”. Më tepër me nostalgji sesa me bindje, një nga ushtarakët më të vjetër shqiptarë, ende në detyrë, tregon se dhe raketat SAM – 2, tokë-tokë, me rreze të shkurtër veprimi deri në 300 kilometra, do të dalin pa lavdi nga depot. Fati i tyre është i parashkruar dhe ato do të asgjesohen në poligonë të specializuar jashtë vendit. “Pak kohë më parë raketave, mbasi ju ishte bërë dhe çarmatimi nga koka shpërthyese, ju hoq dhe mishela (karburanti) speciale që i niste në fluturim. Tani mbetet që të largohen dhe trupi i tyre dhe shtretërit e lëshimit. Sipas specialistëve të ushtrisë ky lloj karburanti ishte i dëmshëm për shkak të përbërjes së tij dhe mund të rrezikonte popullatën. Në bazë të një marrëveshjeje me shtetin suedez, ky karburant është dërguar aty pjesë pjesë për t´u asgjesuar. Nuk dihet ende destinacioni i pjesëve të tjera të raketave. Largimi i SAM-2 nga arsenali i ushtrisë shqiptare është hapi i fundit që plotëson çarmatimin total të saj nga pajisje që dikur ishin pjesë krenarie dhe sot janë kthyer në hedhurina pothuaj pa vlerë. Të ardhura kryesisht në periudhën e marrëdhënieve me sovjetikët dhe kinezët, këto relike të Luftës së Ftohtë që nuk u përdorën kurrë, tashmë kanë vetëm një destinacion: asgjesimin. Një numër më parë, revista MAPO mundi të sigurojë provat për largimin nga vendi në drejtim të SHBA-së për t´u asgjesuar të plot 273 raketave të tjera tokë – ajër MAINPAID dhe 450 raketave të tjera kundërtanke, të blera në Kinë në vitin 1995 dhe me vit prodhimi 1992.

Përfshirja në skandal
Përfshirja e Shqipërisë në skandalin e tregtimit të municioneve të dyshimtë me kompaninë amerikane AEY, është bërë dhe është lejuar edhe nga një vendim shumë pak i cituar dhe deri tani, krejt i panjohur i qeverisë shqiptare. Nuk është vetëm problemi i origjinës kineze të tyre, të ndaluar nga ligji amerikan për t´u tregtuar dhe blerë me fonde amerikane, por është dhe mosha e tyre. Ky vendim, me numër 17, i datës 13 janar 2006 dhe sidomos tabelat që e shoqërojnë atë, veç të tjerash, përcakton dhe jetëgjatësinë e të gjitha pajisjeve ushtarake në përdorim të forcave të armatosura. Çuditërisht, në këtë vendim mungojnë afatet e përdorimit të skadencës së municioneve, konkretisht të fishekëve për armët automatike AK-47, tamam ato që morrën rrugën për në Afganistan. Specialistët pohojnë se fishekë të tillë, varësisht mënyrës së ruajtjes së tyre, mund të garantojnë cilësi të pranueshme luftarake deri në 25 vjet nga data e prodhimit. Më pas, ato edhe nëse realizojnë qitje, nuk kanë efektshmërinë e paracaktuar në manualet e prodhimit. Por ky është vetëm një detaj dhe është e vështirë të hamendësohet një lidhje mes tregtisë me AEY dhe “harresës” për përfshirjen e tyre në vendimin e qeverisë, që merret deri dhe me kohën e përdorimit që nga avionët stërvitorë dhe luftarakë, anijët katër siluruese e silur kapëse e deri tek dushet fushorë dhe sobat e gatimit.

Depoja që duhet zbrazur
Mosha e madhe mesatare e arsenalit të ushtrisë, por dhe teknologjia relativisht e vjetëruar e tyre, kanë bërë që depot e Forcave të Armatosura të shndërrohen në depo hedhurinash, që përveç rrezikut që afrojnë, të kenë pak vlerë tregtare. Megjithëse ato i janë afruar të gjitha ndërmarrjes shtetërore MEICO, për të siguruar treg shitjeje, duket se një vendim i këshillit të ministrave, i klasifikon ato pikërisht si vjetërsira pa vlerë përdorimi luftarak ose vetëm me vlerë të reduktuar për prodhim të ricikluar. Vendimi i këshillit të ministrave, me numër 17, i datës 13 janar 2006, përcakton në mënyrë të detajuar afatet e përdorimit të armëve, teknikës dhe pajisjeve të forcave të armatosura. Ai është në një farë mënyre lopata e fundit me dhe´ në gropën ku është fundosur krenaria e dikurshme luftarake. Revista MAPO ka mundur të sigurojë këto të dhëna dhe afron, një pjesë të tyre, pa koment për lexuesit e saj.

Kush është MEICO
Ndërmarrja shtetërore në varësi të Ministrisë së Mbrojtjes ka hyrë në vitin e 17 të ekzistencës së saj. Military Export Import Company është krijuar me një vendim të Këshillit të Ministrave në 5 tetor 1991 dhe në objektin e saj ka plotësimin e nevojave me mjete ushtarake të Forcave të Armatosura, por dhe institucioneve të tjera, si për shembull Ministrisë së Brendshme. Këto nevoja plotësohen nëpërmjet importeve të kontrolluara. Fondet përkatëse sigurohen nga buxheti i shtetit për llogari të Ministrisë së Mbojtjes dhe me fondet që krijohen nga shitja e mallrave ushtarake stoqe që janë në pronësi të Ministrisë së Mbrojtjes.
Blerësit e pajisjeve ushtarake nga MEICO, është e përcaktuar që të jetë një subjekt që vjen nga një vend që nuk është nën embargo armësh nga OKB-ja apo dhe i ndalohet armatimi me konventa ndërkombëtare ku është palë dhe Shqipëria. Dy kushtet e tjera për të marrë armatim nga Shqipëria, janë licensa e subjektit që i blen ato dhe konfirmimi për End User-in, përdoruesin e fundit, çka vërteton që blerësi nuk mund t´i përdorë armatimet shqiptare për t´i rishitur apo për t´i tranzituar diku gjetkë.
Vendimi i fundit i Këshillit të Ministrave, i shumëdebatuari me numër 138, datë 14 mars 2007, që është konsideruar dhe si hapi i parë legal që parapriu tragjedinë e Gërdecit, rikonfirmon gjithashtu se blerësi duhet të plotësojë po këto kushte.
Në praktikë, shitjet nga MEICO, duhet të marrin një konfirmim nga Ministria e Jashtme për qënien ose jo të End User-it në listën e vendeve nën embargon e OKB-së, por dhe një miratim joformal nga disa prej partnerëve tanë në NATO.