Ai tha se kjo forcë do të ketë përgjegjësi që të përballet me katastrofat e rënda, siç janë tërmetet, vërshimat ose zjarret që mund të kërcënojnë Kosovën.

Gjenerali de Marnhac tha se forca e re e sigurisë do të jetë shumëkombëshe, ashtu siç pretendojnë, sipas tij, të bëhen edhe institucionet kosovare në të ardhmen.

Sipas tij, strukturat paralele në veri të Kosovës, janë pjesë e mjedisit politik që nuk është stabilizuar ende. Ai tha se kompletimi i mjedisit politik do të ndihmojë në konsolidimin e qëndrueshmërisë dhe të sigurisë.

Me gjeneralin de Marnhac bisedoi korrespondenti i BBC, Arbër Vllahiu i cili, fillimisht, i kërkon të flasë për karrierën e tij.

Z.de Marnhac: Është një pyetje, në të cilën është e vështirë të përgjigjesh. Para së gjithash sepse në këto tridhjetë e më shumë vjet të shërbimit, është e vërtetë që kam shërbyer në shumë vende, por në grada të ndryshme, në pozita të ndryshme dhe në nivele të ndryshme të përgjegjësisë.

Kur flasim për Kosovën, është periudha më e gjatë në të cilën kam kaluar, kur marrim parasysh vitet kur kam qenë zëvendëskomandant dhe pastaj edhe komandant i KFOR-it, por gjithashtu është edhe niveli më i lartë i përgjegjësisë që kam pasur ndonjëherë në përvojën time dhe në situatat në të cilat kam qenë. Është e vështirë të bëhen krahasimet.

Nëse do të përcaktoja një prirje të përbashkët për të gjitha misionet, ajo që është me rëndësi është se gjithmonë ka patur kombinime të dimensioneve ushtarake të ndërlidhura me përfshirjet e politikës. Kjo është mbase karakteristika më paqësore e llojit të operacioneve në të cilat kemi shërbyer në njëzet vitet e fundit, më saktësisht qëkur ka rënë Muri i Berlinit.

Dhe ky është mjedisi kompleks në të cilin është dashur të veprojmë dhe është vërtetë karakteristik. Në të shumtën e rasteve, shikuar nga perspektiva ushtarake nuk është aq komplekse, sepse veprimet ushtarake mbesin relativisht të thjeshta, por ajo që e bën komplekse është kjo përzierje e mjedisit ushtarak dhe politik.

BBC: Por pse erdhët në Kosovë? Pse e pranuat detyrën kur erdhët fillimisht më 2005?

Z. de Marhnac: Arsyeja e parë është se më është kërkuar ta bëj këtë detyrë. Unë i takoj ende sistemit ushtarak dhe kur të jepen urdhërat, ata duhen zbaruar. Ky është koncepti im. Veç kësaj, situata ishte interesante, edhe niveli i përgjegjësisë ishte interesant. Gjithashtu roli i shtetit tim që luan në rajon që nga viti 1992-93, më bëri që të luaj një rol, aq sa mundem, bazuar në përvojën time dhe nga besimi që marr nga autoritetet e mia.

Është pra një përzierje e gjithë këtyre faktorëve që e sqarojnë vendosjen time në Ballkan dhe në Kosovë. Kur erdha, së pari në vitin 2005, nuk isha në dijeni se mund të kthehesha një vit e gjysmë më pas, si komandant i KFOR-it.

Pra, një pjesë ishte një ndjenjë normale për detyrën e ushtarit, pjesa tjetër ishte e rrethanave që shfrytëzoni që të jeni në këtë pozitë.

BBC: Erdhët në Kosovë një vit pas trazirave të marsit. Në kohën kur ambasadori Eide po përgatiste raportin për Kosovën. Ishit në dijeni të problemeve me të cilat përballej Kosova në atë kohë?

Z.de Marhnac: Unë nuk e zbulova Kosovën në vitin 2005. Në ushtrinë franceze ishte pjesë e mjedisit tonë. Ne kemi patur konferenca, takime, sesione pune për Kosovën që nga viti 1998. Pra, nuk po e zbuloja atë. Isha i vetëdijshëm për ndryshimin e rrethanave që po bëheshin në vitin 2005. Jo domosdoshmërisht po i vlerësoja implikimet që po paraqiteshin në atë kohë, në terren, në mendjet e njerëzve dhe të udhëheqësve të tyre.

Pra, kjo është ajo që mësova, duke shërbyer si zëvendëskomandant. Në të njëjtën kohë ishte shumë e dobishme që të kthehesha sërish si komandant. Kjo sepse si komandant e kuptoja më mirë gjithë mjedisin dhe implikimet politike me të cilat përballesha.

BBC: Gjeneral, në atë kohë, kur erdhët së pari, ishte një atmosferë e pritjes, e paqartësisë politike. Çfarë problemesh, apo më mirë, çfarë kërcënimesh prisnit atëherë?

Z.de Marhnac: Është e vështirë të thuhet, mbase për shkak se nuk më kujtohet çdo gjë mirë. Por mendoj se ishte një kohë që një pjesë e njerëzve nënkuptonte se gjërat do të lëvizin, për të tjerët se asgjë nuk do të lëvizë.

Mendoj se rreziku ekzistonte, sepse çdokush priste diçka, ndoshta jo domosdoshmërisht të njëjtat gjëra dhe pasojat e njëjta. Pra, ishte një rrezik dhe një rast, një rezistencë ndaj atyre pritjeve që mund të ngrinin tensione. Nuk ndodhi asgjë, sepse gjërat rrodhën në mënyrën si rrodhën, me raportin e Kai Eides që çoi drejt vendimit për të hapur, atë që u quajt atëherë, proces i negociatave të Ahtisaarit. Mendoj se, përderisa një lloj dinamike mbahet, pritjet mund të menaxhohen.

BBC: Ju u kthyet në Kosovë në vitin 2007. Ishte një kohë dhe një atmosferë gjithashtu shumë interesante, për ju dhe kosovarët. Prisnit ndonjë problem, teksa të gjithë prisnin zgjidhjen e statusit të Kosovës?

Z. de Marhnac: Fillimisht jo shumë. Sepse ishte fillimi i negociatave të Treshes. Vlerësimi im ishte, se derisa procesi të vazhdonte, ne mund të prisnim një lloj stabiliteti, sepse të gjithë prisnin rezultatin e atij procesi të negociatave. Ne vlerësuam se në fund të këtij procesi, që ishte paraparë të bëhej nga muaji dhjetor, gjërat mund të ndryshonin.

Nga perspektiva ime e komandantit të KFOR-it ishte një rast, sepse më jepte mua kohë që ta njoh KFOR-n në hollësi, ta përgatisja atë në mënyrën se unë dëshiroja që të punonte, pa ndonjë presion të madh nga mjedisi, për arsye se secili priste rezultatin e procesit. Kjo ishte një periudhë e një qëndrueshmërie të madhe dhe nuk kishte çështje madhore për sigurinë dhe qëndrueshmërinë.

BBC: Por ju ishit nën presion në shkurt të vitit 2008, kur Kosova po bëhej gati për shpalljen e pavarësisë. A nuk ishte kështu?

Z.de Marhnac: Ishte një periudhë tjetër dhe është e vërtetë se kishte një presion edhe në Kosovë, por edhe në arenën ndërkombëtare. Por mendoj se për shkak se kishim këtë kohë të përgatitjeve ne kishim mundësi të ndërmarrim të gjitha masat e nevojshme për ta mbajtur sigurinë dhe qëndrueshmërinë. Mendoj se këtë edhe e bëmë. E bëmë, gjithashtu, sepse në veprimet e e tij, KFOR-i, një organizëm ndërkombëtar ky, mbështetej nga popullata dhe nga udhëheqësit. Kështu edhe mund ta sqarojmë suksesin tonë. Sa i përket stabilitetit dhe sigurisë, mendoj se mund të vlerësohet si sukses.

BBC: Çfarë rregullash konkrete kishit për ushtarët tuaj në shkurt. Ishit të shqetësuar më 17 shkurt?

Z.de Marhnac: Ajo që e kam mësuar gjatë karrierës sime është se, sa më e tensionuar të jetë situata, aq më i relaksuar duhet të duket komandanti. S'do të thotë se ai është, por ai duhet të duket më i relaksuar. Kjo i jep një lloj besimi vartësve. Kjo është ajo që u mundova të bëj dhe mendoj se rasti që kisha, ishte kjo periudhë paraprake që më dha mundësinë të takoj ushtarët e mi dhe komandantët e mi, të bisedoj me ta dhe të vlerësoj gjendjen e tyre.

Në kohën kur 17 shkurti ndodhi, mund të them se ishim gati, po e vështronim se ç'po ndodhte. Unë po mundohesha të isha i relaksuar dhe po prisja fishekzjarret, si shumë njerëz të tjerë në Prishtinë.

BBC: Dhe ushtarët tuaj ishin në kufi atë ditë?

Z.de Marhnac: Nuk ishin vetëm në kufi, por gjithandej ku ne menduam se ishte me rëndësi që populli ta shihte praninë tonë. Kjo është ajo që bëmë. Vendosëm ushtarët në çdo pjesë, që mund të ishte kritike, dhe ky përkushtim, kjo vendosje e dukshme luajti rol në mbajtjen e qëndrueshmërisë dhe të sigurisë.

BBC: Gjeneral, meqë po flasim për sigurinë, shihni ndonjë kërcënim për të pasi Kosova ka shpallur pavarësinë e saj?

Z.de Marhnac: Është gjithnjë e vështirë që të parashikohet e ardhmja. Gjithnjë përderisa mjedisi politik nuk është plotësisht i stabilizuar ose konsoliduar mund të priten situata të vështira. Nga perspektiva e sigurisë, unë mund të them, se nuk shoh ndonjë kërcënim të madh tani për tani.

Perspektiva ekonomike, mundësia për të filluar zhvillimin ekonomik, që ka pasoja të ndërlidhura me fushat e tjera, si punësimi, arsimi, etj., ky mbase mund të jetë kërcënimi për të ardhmen. Unë nuk shoh një kërcënim të drejtpërdrejtë, por paqartësia e mjedisit politik dhe nevoja për një zhvillim të mbarë ekonomik janë mbase sfidat kryesore në të ardhmen.

BBC: Pra, ju nuk i shihni strukturat paralele në veri si kërcënim për Kosovën dhe për ju sot?

Z.de Marhnac: Kjo është një çështje politike dhe unë nuk kam shumë vullnet për t'u angazhuar në këtë rrafsh. Strukturat paralele janë pjesë e këtij mjedisi që nuk është stabilizuar ende. Mendoj se ajo që duhet bërë është kompletimi i këtij mjedisi politik dhe pastaj qëndrueshmëria dhe siguria do të konsolidohen.

BBC: Do të ndihmoni në krijimin e Forcës së re të Sigurisë në Kosovë dhe si do të duket ajo?

Z.de Marhnac: NATO-ja ka marrë vendim që ta ndihmojë këtë proces, që përfshin shuarjen e TMK-së. Forca do të jetë, kryesisht, një njësi për mbrojtje civile, që do t'i japë Kosovës kapacitete dhe përgjegjësi për t'u përballur me katastrofat e rënda, siç janë tërmetet, vërshimat ose zjarret. Kjo është vija e fundit dhe ajo që do të ndodhë.

BBC: Pra, kjo do të jetë një forcë emergjente?

Z.De Marhnac: Mund ta quani një forcë emergjente, ose një komponente për mbrojtjen civile, por kjo është ajo që do të jetë.

BBC: A do të jenë strukturat paralele pjesë të kësaj force? A do t'i negocioni këto lloj angazhimesh?

Z.de Marhnac: Unë nuk do të negocioj asgjë dhe këtë do t'ua lë politikanëve dhe diplomatëve. Ajo që ka rëndësi është se kjo forcë do të jetë shumëkombëshe, ashtu siç pretendojnë të bëhen edhe institucionet kosovare në të ardhmen. Por unë nuk do të negocioj asgjë, në këtë rast KFOR-i nuk do të negociojë asgjë.