21.07.2012 12:07 - Kategoria: Shqiperia
Varfėria
Nė sanatorium, nė 70% tė rasteve trajtohen banorėt e zonave verilindore
Lorina Mixha
Nė vendin tonė, gati dy persona nė ditė preken nga tuberkulozi. Nė 100 mijė banorė preken nga kjo sėmundje infektive 15 pacientė tė rinj. Sėmundja prek kryesisht tė varfrit.
Nė vitin 2006, nga shifrat e mbledhura nė spitale janė diagnostikuar 500 raste tė reja. Kėto shifra, kėtė vit u konsideruan si jonormale, pasi duke krahasuar popullsinė tonė dhe atė europiane, rastet e reja tė shfaqura me tuberkuloz kanė qenė shifra tė konsideruara tė larta. Ndėrkohė qė nga viti nė vit, deri nė 2011-n, kėto shifra konsiderohen se kanė ardhur drejt uljes. Sėmundja e tuberkulozit shfaqet nė vendet ku ka kushte higjienike tė ulėta, prek atė kontingjent njerėzish qė jetojnė nė shtėpi me lagėshti dhe nė pėrgjithėsi zonat e varfra, ku pacientėt neglizhojnė tė paraqiten nė spital dhe nė gjendje tė pėrkeqėsuar. Sipas spitalit tė sėmundjeve tė mushkėrive, "Shefqet Ndroqi", pacientėt, tė cilėt i janė drejtuar pėr ndihmė sanatoriumit janė kryesisht banorėt e zonave verilindore. Rreth 70 pėr qind e rasteve tė paraqitura janė nga qyteti i Dibrės, i Shkodrės dhe Kukėsit. Por tė prekurit nga tuberkulozi nuk janė vetėm nė kėto qytete. Sipas mjekėve, nė trevjeēarin e fundit, sėmundja e tuberkulozit ėshtė shfaqur edhe nė zona ku mė parė nuk janė evidentuar raste tė prekura.
Ka pacientė tė tjerė qė shtrohen nė spital si pasojė e kequshqyerjes apo e mungesės sė ushqimit me proteina e vitamina.
Nga ana tjetėr, risku i pėrhapjes sė sėmundjes sė tuberkulozit ėshtė shumė i madh, pasi njė i sėmurė mund tė infektojė 10 deri nė 12 persona tė tjerė.
Nė Shqipėri regjistrohen 14 raste tė reja pėr 100 mijė banorė, rreth 450 raste tė reja nė vit. Nė dekadėn e fundit prirja e rasteve tė reja ka qenė nė ulje tė qėndrueshme dhe pothuajse ėshtė pakėsuar pėrgjysmė, nga 27 raste tė reja pėr 100 mijė banorė, 790 raste nė 1999-n, nė 14 raste tė reja pėr 100 mijė banorė, afėrsisht 450 raste tė reja nė vit nė 2010-n.
Shenjat e para tė shfaqjes sė tuberkulozit janė dobėsi e pėrgjithshme, djersitje e lehtė e tė sėmurit dhe temperaturė deri nė 37 gradė. Edhe pse simptomat duken tė njėjta si njė grip i zakonshėm apo njė sėmundje virale normale, i sėmuri duhet tė kontrollohet te mjeku specialist, nė mėnyrė qė tė parandalojė dhe tė kurojė sėmundjen qė nė fillesat e saj.
Rezistenca e shumėfishtė ndaj medikamenteve antituberkulare, qė pėrbėn njė kėrcėnim serioz, pasi medikamentet mund tė mos jenė tė efektshme, ėshtė e ulėt (nėn 1%). Mjekimi ėshtė i suksesshėm nė mbi 87% tė rasteve tė reja me tuberkuloz.
Politikat ekonomike pėr eliminimin e varfėrisė ekstreme kanė impakt tė drejtpėrdrejtė me sėmundjen. Tuberkulozi prek nė radhė tė parė shtresat e varfra tė popullatės.
Megjithėse tuberkulozi ėshtė sėmundje infektive, ajo ka karakter tė theksuar social dhe lidhet ngushtė me varfėrinė. Ajo ka prekur dhe vazhdon tė prekė shtresat mė tė pambrojtura dhe lulėzon nė vendet mė tė varfra tė botės, si nė Afrikė, Azi, por edhe nė Europėn Lindore.
Sėmundja - Sipas spitalit "Shefqet Ndroqi", nė Shqipėri regjistrohen 14 raste tė reja pėr 100 mijė banorė, rreth 450 raste tė reja nė vit
Infeksioni - Tuberkulozi mbetet njė sėmundje infektive, qė nėse neglizhohet pėrkeqėsohet brenda njė kohe tė shkurtėr. Vdekshmėria ėshtė nėn 0.5%
Shėndetėsia
Raporti - Njė nė gjashtė fėmijė kanė probleme me prapambetjen nė rritje. Kjo duke nisur nga gjatėsia. Pesė nė gjashtė fėmijė rriten normalisht
Gjidhėnia - Ushqyerja ekskluzive me gji haset nė rreth 39 pėr qind tė fėmijėve nėn gjashtė muaj dhe ushqimi shtesė nis nė muajt e parė
2009
Studimi demografik: 7% tregues tė ulėt tė peshės
Nė studimin e parė demografik realizuar nė vitin 2009 nė Shqipėri referohet se: Mbulesa e vaksinave te fėmijėt shqiptarė mbetet 95 pėr qind. Shumica e grave marrin kujdes shtatzėnie dhe i lindin fėmijėt e tyre nė maternitet. Megjithatė, njė nė gjashtė fėmijė paraqet prapambetje nė rritje dhe 7 pėr qind kanė tregues tė ulėt tė peshės pėr gjatėsi. Ushqyerja ekskluzive me gji haset nė rreth 39 pėr qind tė fėmijėve nėn gjashtė muaj dhe ushqimi shtesė te foshnjat fillon nė muajt e parė tė jetės. Rreth dy tė tretat e grave tė martuara pėrdorin njė metodė tė planifikimit familjar dhe treēereku i grave janė nė dijeni tė tri metodave mė tė zakonshme se si parandalohet HIV/AIDS. Nė Shqipėri vdekja foshnjore ėshtė ende nė shifra alarmante, 18 vdekje pėr 1 000 lindje, kjo sipas studimit demografik dhe shėndetėsor 2008/2009. Te vdekshmėria foshnjore vėrehet rėnie, megjithatė pėr vdekshmėrinė foshnjore duhet tė theksoj se ka ende pėr tė bėrė. Vdekshmėria nė foshnjat njėmuajshe ėshtė shumė rezistente. Janė 10-11 foshnja njėmuajshe nė njė mijė qė vdesin. Vdekshmėria foshnjore nė vendin tonė rezultonte tri herė mė e lartė krahasuar kjo me normat e BE-sė.
Tavo
"Tė ndikojmė nė ndryshimin e sjelljes sė popullsisė nė lidhje me ushqyerjen, tu japim mė shumė peshė problemeve tė tė ushqyerit"
Shėndetėsia
Projekt pėr reduktimin e kequshqyerjes mes fėmijėve
Ministria e Shėndetėsisė nė partneritet me UNICEF-in shpalli pak ditė mė parė konkursin "10 nėnat mė tė mira tė vitit". Kjo garė ėshtė pjesė e fushatės ndėrgjegjėsuese rreth "Mėnyrave tė reja dhe mė tė mira tė ushqyerjes sė foshnjės dhe fėmijės".
Tė gjitha nėnat qė dėshirojnė tė marrin pjesė nė tė, duhet tu pėrgjigjen disa pyetjeve tė parashtruara nė njė formular, bazuar nė eksperiencėn personale tė ushqyerjes sė fėmijėve.
Konkursi ėshtė i hapur pėr publikun deri nė fund tė muajit tetor dhe mė pas juria do tė shpallė 10 nėnat fituese.
Qeveria shqiptare nė partneritet me Kombet e Bashkuara dhe me njė financim nga Fondi Spanjoll i Arritjes sė Objektivave pėr Zhvillimin e Mijėvjeēarit pėr Fėmijėt, Ushqyerjen dhe Sigurinė e Ushqimit, qė prej 2009-s po zbatojnė programin e pėrbashkėt "Pėr reduktimin e kequshqyerjes mes fėmijėve shqiptarė".
Tė dhėna
1
Roza Anagnosti do tė jetė "ambasadore" e ēėshtjes sė ushqyerjes sė shėndetshme tė fėmijėve
2
Aktorja do tė jetė nė rolin e njė supergjysheje. Ajo do tė lobojė nėpėrmjet spoteve mediatike
Burimi: SHQIP Sociale
lajme.parajsa.com








































































